آنها شناخته نشده است . صحنهء ششم كه نزديك به انتهاى پرتگاه كنده شده است ، بهرام دوم و درباريان وى را نشان مىدهد ؛ و نقش هفتم كه آخرين نقش از حجاريهاى دورهء ساسانى در اينجاست ، اردشير بابكان ( 226 - 241 ميلادى ) ، مؤسس سلسلهء ساسانى ، را نشان مىدهد كه سوار بر اسب است ، و از دست اهورامزدا ، كه او نيز بر اسب سوار است ، حلقهاى را دريافت مىدارد كه نماد و مظهر قدرت و سلطنت است .
در زير پاى اسبان پيكرهء به رو در افتادهء بلاش و اردوان ، آخرين شاهان خاندان پارتى ، حجارى شده است 26 .
در برابر مقبرهء چهارم ، حدود بيست يا رد ( - 287 ، 18 مترى ) آن طرفتر ، بناى مربع شكلى است كه ظاهرا از روزگار هخامنشيان مىباشد ، و يادآور ساختمان مخروبهء پازارگاد است كه در فصل پيش توجه خوانندگان را بدان معطوف داشتم 27 .
اهالى آنجا را « كعبهء زرتشت » مىگويند . لرد كرزن ، مانند ديولافوا ، اعتقاد راسخ دارد كه آنجا مقبرهاى شاهى است ، و احتمال مىدهد كه گور ويشتاسب ، پدر داريوش ، باشد 28 . بيشتر ايرانشناسان ، از جمله ايرانشناس برجسته و متخصصى چون يوستى « 1 » ، با كرپورتر همعقيده هستند ، و آن بنا را آتشگاهى ، مانند « سگرى » هاى پارسيان جديد كه معمولا در جوار دخمهها ساخته مىشود ، مىدانند . هركس در بمبئى تپهء مالابار « 2 » را ديده باشد ، يا براى مشاهدهء دخمهء اوران « 3 » به آن سوى بندر بمبئى رفته باشد ، چون تاريخ آتش مقدس پارسيان را ، با توجه به نقوش روى سكهها ، مطالعه كند ، بدون ترديد با اين توجيه زرتشتى موافق خواهد بود . بىآنكه ديگر بار از بناى ويران پازارگاد ذكرى كنيم ، كافى است كه عمارت كعبهء زرتشت را با ساختمانهاى مشابه در نوبندجان « 4 » و فيروزآباد « 5 » ، و نقوش آتشگاهها 29 در روى سكههاى
هامش
( 1 ) .Justi( 1837 - 1907 ) ، زبانشناس و مستشرق آلمانى . از 1860 تا هنگام مرگ استاد فقه اللغهء تطبيقى و زبانهاى شرقى در دانشگاه ماربورگ بود . آثار فراوان دارد ، از جمله : « تاريخ ايران قديم » ( 1879 ) ؛ « تاريخ قديم ملل مشرق » ( 1884 ) ؛ « صرف و نحو كردى » ( 1890 ) ؛ « تاريخ ايران » ( 1897 ) ؛ « آسياى مركزى و شرقى در دورههاى باستانى » ( 1905 ) ؛ و غيره . م
( 2 ) .Malabar( 3 ) .Ooran( 4 ) . نوبندجان اكنون يكى از دهستانهاى پنجگانهء شهرستان فساست كه مركزش نيز نوبندجان نام دارد ، و در 18 كيلومترى شرق فسا واقع است . در نزديكى اين ده بر قلهء كوهى منفرد ، قلعهاى وجود دارد به نام « قلعهء سفيد » يا « دژ سپيد » .
جغرافىنويسان معتقدند كه چنين موضعى بر راه ارتباطى فارس و خوزستان بايستى از قديم الايام مستحكم بوده باشد ، و حتى بعضيها « دروازهء فارس » را ، كه اسكندر مقدونى از آنجا به سرزمين هخامنشيان حمله كرد ، در همين حوالى دانستهاند . م
( 5 ) . فيروزآباد اكنون شهرى است مركز شهرستان فيروزآباد . در نزديكى -