بابل « 1 » ، بازگفتهاند . ضحاك به صورت هيولايى نموده شده است كه از دوشهايش دو مار سر برآورده است ، و غذاى اين دو هر روز مغز سر دو كودك است . چون نوبت به پسران كاوه مىرسد كه خوراك ماران گردند كاوه سر به طغيان برمىدارد ؛ پيشبند آهنگرى خويش را بر سر نيزهاى مىكند ، و از آن درفشى مىسازد ؛ همراه با فريدون « 2 » ، پهلوان كيانى ، به بابل مىتازد و ضحاك ستمگر را برمىاندازد و بقتل مىرساند . آن پيشبند چرمى كه كاوه بر سر نيزه كرده است درفش ملى ايران مىگردد ، و حفظ و پاسدارى اين درفش گرانبها به شهر اصفهان سپرده مىشود ، و اين امر قرنها مايهء سرفرازى و امتياز آن بر ديگر شهرها مىگردد 6 .
يكى ديگر از محلات اصفهان در قديم يهوديه « 3 » نام داشت ، و بنابر روايات ايرانى علت تسميهء آن بدين نام آن بود كه در زمان سلطنت نبوكدنصر « 4 » عدهاى از يهوديان اورشليم كه به اسارت افتاده بودند بدانجا كوچانده شدند 7 . همسر و ملكهء يزدگرد اول « 5 » پادشاه ساسانى ، يكى از شاهزاده خانمهاى يهودى جىيا
هامش
( 1 ) . در اوستا ، اژىدهاك به صورت حيوانى خطرناك ، نيرومند ، و اهريمنى معرفى شده كه داراى 3 پوزه ، 3 سر ، و 6 چشم است ، و مايهء آسيب آدميان مىباشد .
اين اژىدهاك در كشورى به نام « بورى » ( بابل ) سلطنت مىكرد ، اشارهء نويسنده هم به پادشاه بابل از اينجاست . م
( 2 ) . پسر آبتين و بزرگترين پهلوان و پادشاه داستانى ( پس از جمشيد ) در حماسهء ملى ايران . ضحاك آبتين را كشت و نيز برمايه ( گاوى كه فريدون را شير مىداد ) را نابود ساخت . اما بر فريدون دست نيافت . پس از قيام كاوه ، فريدون به جايگاه ضحاك رفت و طلسمى را كه ضحاك ساخته بود باطل كرد ، ضحاك را بر زمين افكند ، بند كرد ، و به دماوند برده در غارى سرنگون بياويخت .
گويند 500 سال سلطنت كرد . جشن مهرگان يادگار فريدون ، و به ياد پيروزى وى بر ضحاك است . م
( 3 ) . ابن فقيه همدانى در « كتاب البلدان » گويد :
چون يهوديان ، هنگام گريختن از بختنصر ، از بيت المقدس كوچ كردند ، مقدارى از آب و خاك آنجا همراه برداشتند و پيوسته به هر جايى و شهرى كه شدند آب و خاكش را وزن كردند ، تا به اصفهان رسيدند . در آنجا در محلى به نام « بنيحنا » فرود آمدند . اين كلمه عبرى است و به معناى « فرود آييد كه بدان جاى رسيديد » مىباشد . بدين گونه در آن محل بار افكندند و چون آب و خاكش را وزن كردند و با آب و خاك بيت - المقدس هموزن ديدند ، آنجا را منزلگاه كردند و دست به ساختن زدند و زاد و رود كردند .
جاى آنان اكنون يهوديه نام دارد . م
( 4 ) . منظور همان بختنصر دوم ، پادشاه بابل است كه در 604 - 562 ق . م سلطنت كرد . شورش يهودا را فرونشاند و اورشليم را گرفته آن را ويران كرد . م
( 5 ) . شاهنشاه ( 399 - 420 ) ايران ، پسر شاپور سوم و جانشين بهرام چهارم ، بعد از وى بهرام گور به سلطنت نشست . م