ميان آنها ، ساخته شده است از سر راه برداشته شوند .
اين تصور را كه ساختمان اصلى به صورت سكوى وسيعى بوده كه برفراز آن عمارات ديگر بنا شده است گفتار ياقوت دربارهء كنگاور ، در حوالى 1220 ميلادى ( مطابق قرن هفتم هجرى قمرى ) ، را تأييد مىكند . اين جغرافيادان مسلمان مىگويد كه آنجا به نام محبوبهء خسرو پرويز « قصر شيرين » نام داشته 12 ، ولى بيشتر قصر اللصوص ( قصر دزدان ) ناميده مىشده است ، زيرا هنگامى كه بعد از جنگ نهاوند تازيان وارد ايران شدند عدهاى از چهارپايان آنها در اينجا بسرقت رفت .
اما چنان كه مستوفى مىگويد ، بيشتر احتمال دارد كه اين نام از آن جهت بدين مكان داده شده كه بعدها مأمن دزدان و راهزنان گرديده است ، و اين شهرت براى ساليان دراز بر آن باقى مانده است 13 . ياقوت اين مكان را اينطور توصيف مىكند « 1 » :
« قصر اللصوص بنايى واقعا شگفتانگيز است ، و در آنجا سكويى سنگى است كه حدود بيست ذراع از زمين ارتفاع دارد ، و بر روى آن ايوانها و كاخها و عمارات كلاه فرنگى ساختهاند كه از نظر استحكام و زيبايى حيرتانگيز مىباشند » 14 .
آن قسمت از بنا كه بهتر باقى مانده است در گوشهء شمال غربى واقع است . در آنجا ديوار حايل محكمى را مىتوان ديد كه 5 / 3 يا 5 / 4 متر ارتفاع دارد و به طول يازده متر در امتداد شمال به جنوب كشيده شده است ، و مطابق حدس من پايه و شالودهء عمارت واحدى را تشكيل مىدهد . ديوار شمالى نيز كه با زاويهء قائم از اين نقطه به سمت مشرق امتداد مىيابد همين اندازه حجيم و سترگ است و از تختهسنگهاى خارايى درست شده است كه بعضى از آنها هفت پا طول ، چهار پا ارتفاع 15 ، و به همين نسبت پهنا دارند ، هرچند اندازهگيرى سنگها آسان نيست زيرا قسمتى از ديوار در زير خاك و زباله مدفون گشته است . برفراز اين خاكريز سر جرز بزرگى قرار دارد كه به منزلهء پايهاى براى نگهدارى چندين ستون بوده است 16 . سه تا از اين ستونها ، كه قطر هر يك تقريبا دو متر است ، هنوز در موقعى كه من از آنجا ديدار مىكردم بر قرنيز « 2 » ديوار
هامش
( 1 ) . عين قول ياقوت چنين است :
و قال مسعر بن المهلهل : قصر اللصوص بناؤه عجيب جدا و ذلك انه على دكة من حجر ارتفاعها عن وجه الارض نحو عشرين ذراعا ، فيه ايوانات و جواسيق و خزائن يتحير فى بنائه و حسن نقوشه الابصار .
ياقوت ، معجم البلدان ، صفحهء 363 ، ذيل كلمهء قصر اللصوص . م
( 2 ) .cornice، پيشامدگى تزيينى يا حفاظى ( مثلا براى محفوظ داشتن از آب باران يا براى ايجاد سايه ) بر بالاى بنا ، ديوار ، يا ساير قسمتهاى ساختمان . امروزه بنايان نوار باريكى ( از سنگ ، چوب ، پلاستيك ، و غيره ) را كه در پاى ديوارهاى اتاق يا راهرو براى جلوگيرى از كثيف شدن يا ساييده شدن آنها مىگذارند نيز قرنيز مىنامند . م