سكو مربع شكل است ، صد ذراع طول و صد ذراع عرض دارد ، و از تختهسنگهاى آراسته و منظم ساخته شده است كه به وسيلهء گلميخهاى آهنين چنان با كمال مهارت به يكديگر جفت شدهاند كه فاصلهء ميان آنها نمايان نيست و مانند سنگى يكپارچه به نظر مىرسد « 1 » .
همين شرح كافى است كه محل اين سكو را بتوان تعيين كرد ، چون لامحاله بعضى از ويرانهها و بازماندههاى اين بنا مىبايست باقى مانده باشد ، ولى خود من نمىتوانم اطلاع دقيقى در اينباره بدهم ، هرچند مىتوانم گفت كه آثار مخروبهاى در نزديكى طاقبستان وجود دارد 33 و بوميان تپههايى را نشان مىدهند و بدانها كاخ خسرو مىگويند 34 . بين راه كرمانشاه و بيستون نيز من ديوارها و ستونهايى از مرمر مشاهده كردم 35 .
دربارهء طاقبستان ، به علت رويدادهاى تاريخى مرتبط با آن ، كمى مشروحتر و مفصلتر از حد معمول سخن راندم ، ولى اكنون ماجراى سفر خود را به كرمانشاه كه در حدود شش كيلومترى جنوب - جنوب غربى ، بر زمين مرتفعى كه بر دشت اطراف مشرف است ، قرار دارد ، از سر مىگيرم .
براى رسيدن به شهر ناچار بوديم كه راه مستقيم را رها كرده دور بزنيم ، زيرا رود قرهسو كه معمولا رود باريك و كمآبى است طغيان كرده بود ، و تنها از نقطهء خاصى از آن مىشد عبور كرد . درياچهء كوچك طاقبستان و يادگارهايى را كه با نام شيرين پيوند داشت به پشت سر نهاديم و با خيل سواران به راه افتاديم ؛ و ديرى نگذشت كه به عمارت سه طبقهاى نزديك رودخانه رسيديم كه از دور مانند ساختمانهاى اروپايى بود ، و چون در ايران ساختمان سه طبقه بسيار نادر است ، مثل اين بود كه از اروپا به آنجا انتقال يافته است . چون به نزديك آن رسيديم دريافتم كه متعلق به يكى از خانهايى است كه سابقا حكومت كرمانشاه را داشته است : نامش امام قلى ميرزا ، معروف به عماد الدوله « 2 » است ، و از اينرو آن عمارت را عماديه
هامش
( 1 ) . متن اصلى گفتار ياقوت چنين است : « و بقرميسين الدكان الذى اجتمع عليه ملوك الارض ، منهم : فغفور ملك الصين و خاقان ملك الترك و داهر ملك الهند و قيصر ملك الروم عند كسرى ابرويز ، و هو دكان مربع مائة ذراع فى مثلها من حجارة مهندمة مسمرة بمسامير من حديد لايبين فيها ما بين الحجرين فلا يشك من رآه انه قطعة واحدة .
معجم البلدان ، چاپ بيروت ، ذيل كلمهء قرميسين . م
( 2 ) . امامقلى ميرزا عماد الدوله ( 1230 - 1292 ه . ق ) ، پسر محمد على ميرزاى دولتشاه ( فرزند فتحعلى شاه قاجار ) ، در 1268 ه . ق به حكومت كرمانشاه منصوب ، و در 1269 ه . ق لقب عماد الدوله يافت . در 1290 ه . ق همراه ناصر الدين شاه به اروپا رفت ؛ و در بازگشت شاه از سفر به وزارت دادگسترى منصوب شد . م