آنها نموده شده ، ساقط ساختند 16 .
دومين دستهء نقوش برجستهء طاقبستان در اتاق طاقدار كوچكتر ، چند مترى آن طرفتر از نقوشى كه اكنون مورد بحث قرار داديم ، كنده شده است .
خوشبختانه تشخيص هويت اين نقوش ، به مناسبت كتيبههايى كه به خط پهلوى در كنار آنها نقر شده است ، اشكالى ندارد . پيكرهء دو شخص در دهليز تورفتگى طاقدار كنده شده است ، و خود اتاق 6 متر طول ، 5 متر ارتفاع ، و سه متر و شصت سانتيمتر عمق دارد . حجاريها دو پادشاه را نشان مىدهند كه در كنار يكديگر ايستادهاند و اندازهشان از اندازهء انسان طبيعى بزرگتر است . هر يك از آنها شمشيرى را برابر خود بطور عمودى بدست گرفته است كه تيغهء آن به سمت پايين است و نوكش به زمين تكيه دارد در حالىكه قبضهء آن را با دو دست چسبيده و سنگينى تن خود را بر آن افكندهاند .
سبك لباس ، از جمله كلاه يا سربند كروى شكل ، از مشخصات عصر ساسانى است ، و هويت هر يك از شاهان به وسيلهء كتيبهاى كه در كنارش كنده شده معلوم است . شاپور دوم ، پسر هرمز در طرف راست ، و پسرش ، شاپور سوم ، در طرف چپ ايستاده است . شاپور دوم « 1 » هفتاد سال ( از 309 تا 379 ميلادى ) سلطنت كرده و اين دوره يكى درخشانترين ادوار تاريخ ساسانى است ، هرچند تعقيب و آزار ظالمانهء عيسويان ايران آن را لكهدار ساخته است . شاپور سوم « 2 » فقط پنج سال سلطنت كرد ( 383 - 388 ميلادى ) ، و سپس در شورش سپاهيان به قتل رسيد ، و برادرش بهرام چهارم « 3 » ، بانى شهر كرمانشاه ، جانشين او شد 17 .
هامش
( 1 ) . شاپور دوم يا شاپور ذو الاكتاف پسر هرمز دوم است . لقب ذو الاكتاف ( صاحب شانهها ) ، كه نويسندگان عرب به او دادهاند ، مأخوذ از منابع عهد ساسانى است ، و وجه تسميه را چنين گفتهاند كه وى در جنگ با عربها شانههاى اسيران را سوراخ مىكرد .
در دوران سلطنت وى ايران در اوج اقتدار و عظمت بود . روميان از هيچ يك از شاهان ايرانى به آن درجه كه ازو هراسناك بودند بيم نداشتند .
وى شهر شوش را ، پس از قتل عام مردم آن ، از نو بنا نهاد . شهرهاى نيشابور و فيروزشاپور نيز از بناهاى اوست . م
( 2 ) . پسر شاپور دوم و جانشين اردشير دوم است . طبق معاهدهاى كه با تئودوسيوس كبير منعقد كرد ، ارمنستان بين ايران و روم تقسيم شد . وقايع مربوط به مرگش روشن نيست . به قولى دچار طوفان شد و درگذشت ؛ و به قولى نيز به دست اشراف ايران كشته شد . م
( 3 ) . بهرام چهارم ، ملقب به كرمان شاه ( - شاه كرمان ) ، شاهنشاه ( 388 - 399 ) ساسانى ، پسر شاپور ذو الاكتاف و جانشين شاپور سوم . اينكه مؤلف او را بانى -