تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى ) — صفحة 253

مساهمون:

ص٢٥٣
گوشواره در گوش دارد ، ولى در اين باب يقين حاصل نيست زيرا چنين زيورى در دو نقش ديگر سراغ نداريم . لب بالا را سبيل كوتاه و برجسته‌اى پوشانده ، و چانه با ريشى مجعد آراسته است . حالت قيافه را نمىتوان تشخيص داد ، زيرا چشمها ، بينى ، و پيشانى احتمالا در دورهء اسلامى به وسيلهء شخص متعصبى كه مىخواسته است حكم قرآن را در باب نقوش و اصنام به مرحلهء اجرا درآورد ، شكسته و خراب شده است . با اين همه چوبى كه در دست مجسمه است نشكسته است ، و خطوط شياردارى كه به موازات يكديگر در تمام طول آن كشيده شده كاملا نمايان ، و شبيه آرايش راه راه روى نيام شمشير نفر وسط است . سربند خاص او مانند دو نقش ديگر با شرابه‌هاى چين‌دار و نوار پهن موجدارى كه از شانه‌ها آويخته و تا نزديكى كمر مىرسد ، بخصوص چشم‌گير است 11 . شلوارش مانند شلوار دو تن ديگر موجدار و داراى طراز و حاشيه‌دوزى زياد است ، و پاىافزارش ، كه ظاهرا داراى مهميز است ، درست مانند پاىافزار دو پيكرهء ديگر مىباشد . گل آفتاب‌گردان زير پاى مجسمه ، كه يكى از نمادهاى باستانى آفتابپرستى است ، گلى است سه لايه ، و ساقه‌اى كه گل بر آن ايستاده كاملا نمايان است . اندازهء كلى مجسمه از فرق سر تا كف پا در حدود دو متر و سيزده سانتيمتر ، و لذا بلندتر از قامت انسانى معمولى است 12 . نقش شخص چهارمى جمع اين پيكره‌ها را تكميل مىكند ، و آن جنگجويى است شكست خورده و به پشت درافتاده كه دو پادشاه پيروزمند او را لگدمال مىكنند : آنكه در سمت راست است پاى بر سر او نهاده ، و آن ديگرى بر پاهايش ايستاده است . سر دشمن مغلوب با لختى تمام بر روى بازوى چپ افتاده است ، به نحوى كه ظاهرا حالت مرگ را تجسم مىبخشد . كلاه‌خودش كه با كلاه‌خود ديگران فرق دارد با نوارى تزيين يافته كه گويى جواهرنشان است ، و با برجسته - كاريهاى بسيار زينت يافته كه مانند ترصيعات مرواريد به نظر مىرسد ، ولى به احتمال قوى بايد نشان دهندهء گل ميخ‌كوبيهاى آهنين تاج شاهان پارتى باشد 13 . صورت مجسمه را ريش پوشانده است اما مويهاى آن چون موى ديگران مجعد نيست . اشخاص متعصب ، وحشيگرى و خرابكارى خود را در مورد اين نقش نيز به كار بسته‌اند . تمام تنه را چنان شكسته‌اند كه گيرايى مجسمه به كلى از ميان رفته است ، اما باقيماندهء شمشير ، با همهء شكستگيها در زير تنه هويداست ، و نيام آن با شيارهاى عميق كنده‌كارى شده كاملا نمايان و قابل مقايسه با شيارهاى روى نيام شمشير نقش نفر وسط است . بعلاوه تاخوردگى و چينهاى جامه در ناحيهء گردن ، آرنج ، و شانه مشخص ، و يقه‌اى يا گردنبندى جواهرنشان اطراف گردن را آراسته است . در پاى دشمن افتاده ، نيمچكمه‌هايى است كه با پاپوش ديگران فرق دارد ، اما قامت وى كوچكتر