نمود ؛ و گاردان « 1 » خيال كرد كه نقشهاى حجارى شده پيكرهاى دوازده حوارى مسيح « 2 » مىباشند 7 . كرپورتر « 3 » در 1818 حدس زد كه اين نقشها پيكرهء شاه شلمنصر « 4 » و دو سردار او و ده سبط « 5 » اسرائيل است كه به اسارت افتادهاند 8 . اما هيچكس اين حجاريها را به دقت و به تفصيل مورد مداقه قرار نداد و يا از كتيبههاى اطراف و زير آنها نسخهبردارى نكرد . خطر صعود از كوه مانع بزرگى در اين راه بود . كينير « 6 » ، كه در 1810 از بيستون ديدار مىكرد ، بدين خطر تن در نداد . كرپورتر تا نيمه صعود كرد ، و طرحى از پيكرهها كشيد ؛ اما تا بدان حد بالا نرفت كه از كتيبهها نسخهبردارى كند . وى در باب خطر صعود از آن قسمت كوه مىگويد : « در هيچ زمانى بدون بيم مرگ از آنجا بالا نمىتوان رفت » 9 . اين مهم باقى ماند تا آنكه راولينسن در سال 1835
هامش
- ژوبر در 5 ژوئن 1806 وارد تهران شد و در مأموريت خود توفيق يافت . اثر عمدهاش « مسافرت به ارمنستان و ايران » است كه در 1821 نوشته شده و به فارسى هم ترجمه شده است . ژوبر « كتاب الرجارى » اثر ادريسى را ، به عنوان « جغرافياى ادريسى » ، به فرانسوى ترجمه كرد ( 1836 - 40 ) . م
( 1 ) .Gardanne( 1765 - 1822 ) ، مأمور سياسى فرانسوى ، و برادر ژنرال گاردان معروف . در 1807 به عنوان منشى همراه برادرش - كه نمايندگى خاصى از طرف ناپلئون در دربار فتحعلىشاه قاجار داشت - به ايران آمد . اثر معروفش كتاب « روزنامهء مسافرتى در تركيهء آسيايى و ايران » است كه در 1808 انتشار يافت . م
( 2 ) .apostles، عنوان دوازده نفر از شاگردان اوليهء عيسى مسيح ، كه فرستادگان مخصوص او براى تبليغ مسيحيت بودند . اسامى آنان بدين شرح است : قديس پطرس ؛ آندرئاس ؛ يعقوب حوارى ( كبير ) ؛ يوحناى حوارى ؛ توماى حوارى ؛ يعقوب حوارى ( صغير ) ؛ يهوداى حوارى ؛ فيلپس حوارى ؛ برتولماوس ؛ متى ؛ شمعون قانوى ؛ و متياس حوارى ( يا يهوداى اسخريوطى ) . م
( 3 ) .Ker Porter( 1755 - 1842 ) ، نقاش صحنههاى جنگى و نويسندهء انگليسى . در 1804 نقاش امپراطور روسيه شد . در 1817 سفرى دراز به آسيا كرد ، و در بازگشت سفرنامهء خود را به عنوان « سفرهايى به گرجستان ، ايران ، ارمنستان ، و غيره » نوشت و آن را در 1821 - 22 منتشر كرد . م
( 4 ) .Shalmaneserنام چند پادشاه آشور است . ظاهرا در اينجا مراد شلمنصر دوم است كه در 859 - 824 ق . م سلطنت كرد . اخآب ، شاه اسرائيل را در 854 ق . م شكست داد . در موزهء بريتانيايى لوحهاى وجود دارد كه در آن يهو ( از شاهان اسرائيل ) ديده مىشود كه در برابر شلمنصر به خاك افتاده است . م .
( 5 ) . اسباط يا قبايل بنى اسرائيل اصولا 12 تا است به اين شرح : رأوبين ؛ شمعون ؛ يهودا ؛ زبولون ؛ يساكار ؛ دان ؛ جاد ؛ اشير ؛ نفتالى ؛ بنيامين ؛ افرايم ؛ و منسى . م
( 6 ) .Kinneir