مىپوشاند ؛ و در كنارش ، معاصر و همزمان وى شيخ ابو سعيد « 1 » ، شاعر عارف ايرانى و سرايندهء رباعيات تمثيلى و استعارى ، كه گويند با ابن سينا آشنايى داشته ، روى در نقاب خاك كشيده است 59 . كتيبهاى جديد كه در داخل آرامگاه نهاده شده است نشان مىدهد كه اين آرامگاه ابدى « حضرت شيخ ابو سعيد و سلطان العلما بو على سينا » به ويرانى افتاده بوده ، و به وسيلهء شاهزاده نگار خانم از خاندان سلسلهء قاجاريه در سال 1877 ( - 1294 هجرى قمرى ) مرمت يافته است 60 .
شاعر ديگرى نيز در خاك همدان مدفون است كه آرامگاهش در نزديكى گنبد علويان در جانب شمال غربى شهر قرار دارد ، و آن بابا طاهر عريان « 2 » همدانى ( متوفى در 1019 ميلادى ؛ - 410 هجرى قمرى ) از شاعران پيش از عهد خيام است .
ايرانيان اشعار او را بخصوص به جهت شيرينى كلام و صبغهء اخلاقى آن ، هرچند رنگ ملايمى از شيفتگى و شيدايى خاص صوفيه دارد ، دوست مىدارند 61 .
در ميان مقابر مختلف شهر همدان ، آن كه از نظر سنت براى علاقهمندان كتاب مقدس ( توراة و انجيل ) اهميت بسزايى دارد ، مقبرهاى است كه ادعا مىشود مدفن و آرامگاه « 3 » استر و مردخاى مىباشد . اين عمارت در يك قبرستان كهنهء يهودى واقع در جنوب قسمت مركزى شهر قرار دارد ، و گويند در همان محلى كه مقبرهء اصلى بر پاى بود ، و هنگام يورش تيمور لنگ به همدان ويران گشته ، ساخته شده است 62 .
عمارت مقبره عبارت است از ساختمان محقرى آجرى كه گنبد نوك تيزى با ساروجها و سفالهاى فرو ريخته برفراز آن قد علم كرده است . مدخل آن را طاق بىجلال و شكوهى تشكيل مىدهد كه در بسيار كوتاهى دارد ؛ اين در از تخته سنگى يكپارچه درست شده است كه به سنگينى روى پاشنههاى زمختى كه از خود سنگ تراشيده شده ، و در ميان سوراخهايى قرار دارد ، مىگردد 63 . براى آنكه از در عبور كنم مجبور شدم تمام قد خم شوم ، و چون سر برافراشتم خويشتن را در راهرويى با سقف
هامش
( 1 ) . از فحواى كلام مؤلف پيداست كه اين شيخ ابو سعيد را ابو سعيد ابى الخير ، صوفى معروف ، پنداشته است ، و حال آنكه شيخ ابو سعيدى كه در آرامگاه بو على مدفون است شيخ ابو سعيد دخدوك است ، و او همان كسى است كه در شورش سران سپاه شمس الدوله عليه ابن سينا ، وى را در خانهء خويش پناه داد . م
( 2 ) . بابا طاهر را معاصر ديالمه دانسته و نوشتهاند كه در حدود 447 يا 450 ه . ق ملاقاتى ميان او و طغرل سلجوقى در همدان دست داد . دو بيتيهاى دلانگيزش نمودار سوز و گداز و شيدايى اوست . در ادب عرب و عرفان و تصوف تبحرى بسزا داشته است . م
( 3 ) . بر صندوق منبت بقعه كه از قرن هشتم ه . ق است ، به خط عبرى بانو جمال ستام به عنوان بانى آن معرفى شده است . م