را جشن گرفت - جشنى با همهء عشرت طلبيها و عياشيهاى هوسبازانهء مشرق زمين ، زيرا اسكندر كمكم خلق و خوى و عادت مردم آسيا را پيدا كرده ، و اين امر سخت مايهء نوميدى و اضطراب خاطر سرداران مقدونىاش شده بود . جشن و شادى همراه با بازيها و سرور عمومى به طرز شاهانهاى برگزار گرديد . در وسط اين شادمانى و سرور ، كه پلوتارك آن را به صورت مجلسى از ميگساريهاى بىبند و بار وصف مىكند ، هفايستيون مرد . وى مىگويد غم و اندوه اسكندر از مرگ هفايستيون حد و مرزى نمىشناخت . از اينرو برفور فرمان داد تا به علامت عزادارى يال همهء اسبان و استران را ببرند ، و باروهاى شهرهاى اطراف را ويران سازند 53 . پزشك بيچارهاى را كه محافظت هفايستيون با او بود به ديار عدم فرستاد ، و نواختن هر نوع آلت موسيقى را براى مدتى دراز در اردو قدغن كرد 54 . پلوتارك شرح مىدهد كه چگونه بعد از اين واقعه اسكندر سرزمينهاى اطراف همدان را به باد غارت گرفت ، مردم بيچارهء آن سامان را به انتقام مرگ دوست محبوبش از دم تيغ گذرانيد . همهء جوانان را به كشتن داد و نام اين كار را « قربانى براى هفايستيون » گذاشت . پس از آن دستور داد تا گورى عالى براى آن دوست گرانقدر بسازند ، و براى اين كار ده هزار تالان طلا مقرر فرمود ، و معمار نامبردار يونانى ستاسيكراتس « 1 » را به عمارت آن مأمور كرد . اما معلوم نيست كه آيا اين مقبره ساخته شد ، يا جسد هفايستيون با تشريفات مختصرترى در همدان به خاك سپرده شد ، و يا حتى جسد آن را موميايى كرده همراه اسكندر به بابل روانه كرده باشند . به همين طريق به هيچ وجه يقين حاصل نيست كه تابوت سنگى محفوظ در قسطنطنيه ، كه به تابوت اسكندر معروف است ، متعلق به آن جهانگشاى بزرگ باشد 55 .
مقبرهء ديگرى كه در همدان است ، اما چندان معروف نيست ، و حال آنكه در واقع بسيار جالب و درخور توجه است ، مقبرهاى است كه جسد طبيب و فيلسوف بزرگ ايرانى « ابن سينا » يا ابو على سينا را ، كه در نزد مغرب زمينيان به آويكنا يا آويسن « 2 » معروف است ، در خود محفوظ داشته است . اين دانشمند نامبردار كه در حدود 000 ، 1 ميلادى ظهور كرد ، يكى از باريك انديشترين متفكرانى است كه تاكنون مشرق زمين به دنيا عرضه داشته است . اصلا از مردم بخارا ، واقع در تركستان ، بود . اما مدتها در ايران زندگى كرد ، و سالهاى آخر عمرش را در همدان گذرانيد .
كتاب معروف وى در علم طب ، قانون « 3 » ، كه به زبان عربى نوشته است و براساس
هامش
( 1 ) .Stasicrates( 2 ) .Avicenna ; Avicenne( 3 ) . اسم اصلى آن « كتاب القانون فى الطب » است كه مهمترين اثر طبى وى و دايرة المعارف عظيمى است در اين علم ، مشتمل بر 000 ، 000 ، 1 كلمه . كتاب قانون بر -