است ، و تيرها و منبتكاريهاى سقفها و ستونها و سرپوشيدهها و رواقها را با ورقههاى سيم و زر پوشاندهاند و تمام روكشها از نقره است . بيشتر اينها را در زمان حملهء اسكندر و مقدونيان ( 335 ق . م ) ، و بقيه را در روزگار پادشاهى آنتيگونوس « 1 » ( 325 - 301 ق . م ) ، و سلوكوس نيكاتور « 2 » ( 312 - 280 ق . م ) كندهاند . با اينهمه ، حتى در زمان رسيدن آنتيوخوس « 3 » به هگمتانه ( مراد آنتيوخوس بزرگ در 210 ق . م است ) هنوز ستونهاى پرستشگاه آناهيتا از طلا پوشيده شده بود ، و عدهء فراوانى از آجرهاى سيمينروكش در آنجا انباشته شده بود و هنوز معدودى از آجرهاى طلا و عدهء نسبتا فراوانى از آجرهاى نقره در معبد باقى بود . با همين زرها و سيمها بود كه براى پادشاه سكههايى ضرب كردند و ارزش اين سكهها در حدود چهارصد هزار تالان « 4 » ( 000 ، 730 ، 4 دلار ) بود » 21 .
نكتهء مهم آنست كه پولوبيوس مىگويد كه شهر « حصار ندارد اگرچه دژ و ارگ بسيار مستحكمى در آن ساختهاند كه در زير آن كاخ شاهى قرار دارد » ، و مىنويسد كه كاخ را از چوب ساخته بودند زيرا اين امر بخصوص موجب شد كه كاخ به آسانى انهدام پذيرد ، بر خلاف تخت جمشيد كه در ساختن آن سنگ به كار بردهاند .
اكنون اگر از تپهء معروف به مصلى يا ارگ كه مشرف به شهر همدان است و قسمتى از ارگ كه در سراشيبى غربى يا شمال غربى تپه ساخته شده است بالا رويم ، مىتوانيم به اين نكته پى بريم كه چگونه ممكن بوده است كه خود شهر ، چنان كه پولوبيوس مىگويد ، بىحصار باشد و بارو و كنگرهء مستحكم آن به قول همان مورخ منحصر بوده باشد به « دژ و ارگ مصنوعى كه آن را بىاندازه محكم و استوار ساخته بودند و در زير آن كاخ شاهى برپا بود » 22 . به نظر من اسبهاى ايران ، با آنكه هميشه چون به شيب تند مىرسند چهار نعل به بالا مىشتابند ، از اين تپه بدشوارى مىتوانند بالا روند . به عقيدهء من ارتفاع اين تپه با آنچه هرودوت
هامش
( 1 ) .Antigonus( 382 - 301 ق . م ) ، شاه مقدونيه . نخست از سرداران اسكندر مقدونى بود . در نبرد ايپسوس ( شهرى در آسياى صغير ، مطابق ايپسيلى حصار كنونى ) شكست خورد و به قتل رسيد . به آنتيگونوس يك چشم معروف بود . م
( 2 ) .Seleucus Nicatorيا سلوكوس اول ، مؤسس سلسلهء سلوكى كه از 312 تا 280 ق . م سلطنت كرد . پدرش از سرداران فيليپ مقدونى ، و خودش از سرداران اسكندر مقدونى بود . لفظ نيكاتور در يونانى به معنى فاتح است . م
( 3 ) .Antiochus، آنتيوخوس كبير يا آنتيوخوس سوم ، شاه ( 223 - 187 ق . م ) سلوكى . براى تثبيت مقام خود به ماد تاخت و معبد ناهيد را غارت كرد . سرانجام ، در حينى كه در يكى از معابد عيلام مشغول تاراج بود ، به قتل رسيد . م
( 4 ) .talent. يكى از پولهاى يونان قديم ، از نقره يا طلا . م