مرتد شدن در اسلام ، مجازاتش قتل است « 1 » .
خود مياندوآب در ناحيهء پرفراز و نشيب موجآساى جنوب شرقى درياچهء اروميه در ارتفاعى به بلندى هزار و دويست و هشتاد متر از سطح دريا قرار گرفته است ، و از اين نقطه سرزمين هموار به منطقهء كوهستانى پر تل و تپه مبدل مىگردد ، و راه همچنان رو به فراز مىنهد ، و پس از عبور از ميان منظرههاى زيبا و معبرهاى بلند كوههاى ميان بلاغ به سانجود « 2 » منتهى مىگردد . پيش از آنكه به اين نقطه برسيم مىبايست از رود جغتو ( - زرينهرود ) بگذريم . روز ديگر چنين كرديم و با قايق بزرگى كه كف آن هموار و ظرفيتش چندان بود كه مىتوانست تمام اسبها و ساز و برگ ما را حمل كند از رود گذشتيم . انتظار داشتم كه در آن روز بتوانم يك منزل بيشتر طى كنم ، زيرا به حركت كردن در صبح زود و به راهپيماييهاى دراز يكباره خو گرفته بودم . اما فقط توانستيم كه ساعت سه بعد از ظهر به روستايى كه دژى كهن دارد و كشاور « 3 » خوانده مىشود برسيم . در اينجا بود كه با كاروان سالار خود شهباز سخت در افتادم ، و سبب آن تنبلى و سهلانگارى او بود . هركس كه در ايران سفر كرده باشد با كشمكش و جدالى كه معمولا بايد در ابتداى سفر با « چاروادار » خود برپا كند آگاه است ، و مىداند كه از اين كار ناگزيرست تا بفهماند كه ارباب ارباب است و هيچگونه سستى و كاهلى را تحمل نمىكند ، هرچند حاضرست كه بىدرنگ خوش خدمتى را پاداش دهد . شهباز نيز مىبايست درس عبرتى بگيرد و پارهاى از قصورهاى خود را جبران كند . نخستين دارويى كه پس از آنهمه ابراز نجابت و شوخى و ظرافت و رشوه دادن و پاداش بخشيدن در كشاور به او خوراندم ، خشونت و گوشمالى بود . لازم بود كه اين كار كه نتيجهاى بسيار مؤثر داشت ، چند بار ديگر تكرار شود ، و سرانجام پس از يك ماه كه شهباز را مرخص كردم تا به اروميه باز گردد ، وى تا حدى كه مىتوان از يك چاروادار ايرانى توقع داشت سرمشق خوبى شده بود ، و چون اصلاح شده بود ، توانست پاداش خوبى بگيرد .
هامش
( 1 ) . اين عقيده صحيح به نظر نمىرسد ، بلكه عكس آن درست مىنمايد زيرا در آن زمان ( شصت سال پيش ) كه مؤلف در آذربايجان و ديگر نقاط ايران سرگرم سير و سفر بوده است زرتشتيان مانند تمام ادوار تاريخ ايران از تعرض مسلمانان متعصب مصون بودند و مذهب زرتشت از مذاهب رسمى بشمار مىرفت . بالعكس مذهب باب و بهاء مانند امروز از مذاهب رسمى محسوب نمىشد و پيروان اين فرقهها مورد تعاقب مسلمانان متعصب بودند . م
( 2 ) . دهى از دهستان گوى آغاج ، بخش شاهيندژ شهرستان مياندوآب ، واقع در 5 / 22 كيلومترى جنوب شرقى شاهيندژ . م
( 3 ) . دهى از دهستان آجرلو ، بخش مركزى شهرستان مراغه ، واقع در 5 / 66 كيلومترى جنوب شرقى مراغه . مركز دهستان آجرلو است . م