بعدها به اثبات اين حقيقت كامياب شدم .
روز ديگر را در ميان تپههاى خاكسترى بسر بردم و وقت خود را وقف ديدن گوى تپه « 1 » كردم كه به فاصلهء اندكى در مشرق جنوب شرقى اروميه قرار دارد . اين چهارمين و يكى از بزرگترين تپههاى خاكستر بود كه مىديدم . اكنون كليسائى عيسوى كه نسطوريان « 2 » ساختهاند بر فراز اين تپهء قديم آتشپرستان ديده مىشود . كشيشى كه خادم آنجاست آقاى مورهچ « 3 » نام دارد و از آشوريان عيسوى است كه در نزديك رضائيه ولادت يافته . وى به من گفت هنگامى كه كارگران براى ساختمان كليسا پى مىكندند به زيرزمينى برخوردند كه از سنگ ساخته شده بود ، و در آنجا استوانهء مجوفى يافته بودند كه از سنگ تراشيده شده بود ، و ارتفاع آن به سه يا چهار پا ( يك متر يا چيزى بيشتر ) مىرسيد . كشيش مىگفت كه زيرزمين سنگى را پر كردهاند تا بنياد بنا را استوارتر گردانند و آن استوانه يا بت سنگى را خريدهاند و به امريكا فرستادهاند . پس از بازگشت به امريكا اين مجسمهء سنگى استوانهاى شكل را در موزهء هنرهاى زيباى متروپوليتن « 4 » شهر نيويورك يافتم . دوست من دكتر ويليام هيز وارد « 5 » شرح مفصلى در توصيف آن ، در مقالهاى كه در حواشى اين صفحات نام بردهام ، نوشته است ، و آقاى شد « 6 » مطالبى در ذيل آن مقاله دربارهء اتاقى كه مجسمه را در آنجا يافتهاند به رشتهء تحرير درآورده است 16 . من اين استوانه را بارها بدقت نگريستهام و ، به لطف مقامات موزه ، موفق شدهام كه عكسى از آن بردارم و در اينجا بچاپ برسانم 17 .
شكل اين استوانه مانند يكى از آن حلقههايى است كه دستمالهاى سر سفره را لوله مىكنند و در آن جاى مىدهند منتها به مقياسى بزرگتر . جنس استوانه از مرمر سفيد نيم شفاف ، ارتفاع آن اينچ ( 94 ميليمتر ) ، قطرش اينچ ( 57 ميليمتر ) ، و ضخامت ديوارهاش تقريبا يك چهارم اينچ ( شش ميليمتر ) است . از توصيفى كه دكتر وارد كرده است و من در اينجا از نوشتهء او آزادانه نقل مىكنم چنين برمىآيد كه سطح مرمر به واسطهء نور ديدن اندكى مات و كدر شده است ، و به عقيدهء آن استاد طرح حجاريهاى بابلى قديم و نقوش و اشكالى كه بر آن
هامش
( 1 ) . دهى در حومهء شهرستان اروميه ، 5 / 6 كيلومترى آن . م
( 2 ) .Nestorians، از مذاهب مسيحى كه به وسيلهء نسطوريوس ( متوفى در 439 ) ، بطريرك قسطنطنيه ، عرضه شد . وى معتقد بود كه حضرت عيسى داراى دو شخصيت بوده و اين دو شخصيت به كلى از يكديگر متمايز بودهاند . م
( 3 ) .Morehatch( 4 ) .Metropolitan Museum of Art( 5 ) .William Hayes Ward( 6 ) .Shedd