در امتداد ناحيه گرگره بود . كوتاهيه « 1 » كه متعلق به شاه باگراتى است شهرى است كوچك كه بر تپهاى كوچك قرار دارد ، رودى از پايين « 2 » آن مىگذرد و بر آن پل سنگى بزرگى زدهاند . از آن پل كه بگذرى به سوى شندر « 3 » مىروى كه دژى است بسيار مستحكم و رودى بزرگ از ميانش مىگذرد . در مسافت چهار منزلى گورى واقع شده است . سپس چون از كوه ديگر بگذرى به كشور حسن بيگ در ارمنستان بزرگ مىرسى . از آنجا به مسافت سه روز به قلعهاى موسوم به لورى « 4 » مىرسى و از آنجا به مسافت سه روز به كوهى مىرسى كه نوح پس از طوفان عظيم با كشتى خود بر آن نشست « 5 » و آن كوهى است بلند و شگفتانگيز با دشتى پهناور كه در دامنهاش قرار دارد . محيطش بهقدر دو روز راه است و قلهء اين كوه پيوسته در زمستان و تابستان پوشيده از برف است . متصل به اين كوه كوهى كوچك است كه آن نيز پوشيده از برف است . « 6 » به مسافت دو روز از اين محل دژ چگرى « 7 » قرار دارد كه در پيرامونش ارمنيان سكونت دارند . مذهبشان كاتوليك است و دو صومعه دارند كه مهمترين آنها صومعهء النجق « 8 » خوانده مىشود . در اين دير يك هزار تن راهب از فرقهء بنتپاك « 9 » بسر مىبرند كه مراسم عشاء ربانى را به رسم ما و به زبان خويش ادا مىكنند . رئيس ايشان پس از بازگشت من به ونيز درگذشت . يكى از افراد آن خاندان به اينجا آمد ( در كليساى سن جووانى پائولو « 10 » واقع در ونيز فرود آمد ) . اين مرد به خانهء من آمد تا براى عاليجناب رئيس جمهور ونيز و اسقف رم توصيهاى از من گرفته باشد و به رياست آن راهبان نائل شود زيرا كه او خود برادر راهب درگذشته بود .
پس از آنكه حسن بيگ با شاه باگراتى و گرگرهء سابق الذكر صلح كرد و شانزده هزار دوكات را گرفت بر آن شد كه به تبريز بازگردد . چون در آنجا شاه را
هامش
( 1 ) . در متنCothatisو در حاشيهKoutais. - م .
( 2 ) . راموزيو مىنويسد : « نام اين رودFassoاست كه در سابقPhasisمىگفتند » .
( 3 ) .Schender( 4 ) .Loreo( 5 ) . مراد كوه آرارات است . - م .
( 6 ) . مراد آرارات صغير است . - م .
( 7 ) .Cagri( 8 ) . در متنAlengiaكه همان النجق مذكور در كتاب دياربكريه است . - م .
( 9 ) .Saint Benette( 10 ) .San Giovanni Paolo