2 - الياف كنف براى ساختن فتيله و طنابهاى محكم : در ايران اين دو قلم را از پنبه كه براى اين مصرف كاملا بىارزش است تهيه مىكنند . 3 - سنگ چخماق : اين سنگ را به قيمت بسيار گران از ارامنه و روسها كه در طول مرز به تجارت اين جنس مشغولند خريدارى مىنمايند . به نظر من در مورد اخير ، بىتوجهى و سهلانگارى شده است زيرا با اينكه وليعهد مدعى بود كه در ايران سنگ چخماق پيدا نمىشود من خلاف آن را به ثبوت رسانده ، در حوالى كردستان معادن سنگ چخماق از نوع بسيار عالى كشف نمودم و مقدارى از آن را دادم تراش دادند . گرچه از نظر مرغوبيت به پاى سنگهاى اروپايى نمىرسيد ولى قابل استفاده بود . چنانچه دنبالهى اين كار گرفته شود دولت مىتواند از اين راه مبالغ قابل ملاحظهاى صرفهجويى بنمايد . در جنگ اخير مدت كوتاهى با كمبود سنگ چخماق مواجه شدند و ناچار هرقطعهى آن را به قيمت يك پهناباد كه تقريبا برابر ده شاهى فرانسه است از تاتارها و قزاقهايى كه در طول ارس سكونت داشتند خريدارى نمودند .
شوره نيز يكى از موادى است كه به دليل نبودن شورهزار در ايران كمياب است و از اينرو ناچارند آن را از هند وارد كنند . علاوه بر مخارج حمل و نقل كه باعث گرانى آن مىشود از آنجا كه اين محمولات غالبا آسيب ديده ، به مقصد مىرسد ، در نتيجه باروت توليد شده از آن ، نمىتواند مرغوب باشد .
صنعت آتشبازى قبل از آمدن افسران فرانسوى براى ايرانيها كاملا ناشناخته و براى اولين بار بود كه چنين نمايشى را مشاهده مىكردند . براى ايرانيها هيچ تفريحى بالاتر از تماشاى آتشبازى كه تا آن زمان محدود به فشفشه ، ترقه ، و خمپاره بود وجود ندارد . انگليسيها بعدا طرز درست كردن فشفشههاى تكامليافتهترى را به آنها آموختند . اكنون از اين نوع فشفشهها براى علامت دادن از راه دور استفاده مىشود .
اخيرا اين فشفشهها را با ده ليور باروت پر مىكنند كه به چنان ارتفاعى بالا مىرود كه پس از تركيدن چنانچه زمين مسطح باشد و پستى و بلندى كوهها مانع ديد نشود ، از فاصلهى ده فرسخى قابل رويت است .
سفر در ايران ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: گاسپار دروويل
ص٢٩٦