انگليسى براى تعليم اجزا و اعضاى صنف توپخانه استخدام نمود . كارها با فعاليت شگرفى پيش مىرفت و از آنجا كه افراد و پول لازم فراهم بود در ظرف سه ماه اين لشگر به طور كامل سازمان داده شد . توپچيها به حرفهى خود كاملا وارد شده بودند و فقط از طرز مانوور توپها اطلاع كافى نداشتند . در مورد آتشبارى كه وليعهد به من سپرده بود وضع تفاوت داشت ، زيرا من افراد را به طور ديگرى تعليم داده بودم و در نتيجه قابليت تحرك آنها به طور ديگرى تعليم داده بودم و درنتيجه قابليت تحرك آنها به طور شگفتآورى زيادتر شده بود . اين فعاليت شديد در ابتدا به ذايقهى توپچيها چندان خوش نمىآمد اما بايد انصاف بدهم كه پس از آنكه به آنها تذكر دادم كه تركها در اين زمينه پيشرفتهاى بزرگى نمودهاند و از اين كه بر ايرانيها برترى يافتهاند بر خود مىبالند ، با حرارت غير قابل تصورى دل به كار دادند . ضمنا به آنها يادآور شدم كه تركها هميشه مغلوب قشون ايران بودهاند حال چنانچه شكستى از ناحيهى آنها متوجه ايران بشود از اين بابت سخت احساس شرمندگى خواهند نمود . در حقيقت تركها توپخانهى اسبكش بسيار خوبى دارند ولى با مقايسه با توپخانهى ايران در سطح خيلى پايينتر قرار دارد .
از سوى ديگر چون وليعهد نمىخواست بار ديگر دچار چنان پايان ناگوارى بشود دستور ريختن چند توپ كاليبر شش و چند خمپارهانداز هشت پوسى را داد . قالبها در مدت بسيار كوتاهى آماده گرديد و توپريزى با موفقيت كامل صورت گرفت . يك دستگاه فلز سوراخكنى افقى را كه فرانسويها ساخته بودند دوباره كار گذاشتند و در مدت كوتاهى توپها تحويل آتشبارها گرديد . اين تحرك فوق العاده بهويژه مديون فعاليتهاى يك صنعتگر انگليسى است كه وليعهد او را با حقوق گزافى از بمبى استخدام نموده بود . اين شخص تعهد كرده بود كه در سمت رييس كارگاه مدت شش سال در تبريز بماند و سالى پنجاه كارگر را تعليم دهد . ساختن پايههاى نو و تجديد پايههاى كهنه را بر عهدهى او واگذار نمودند و گرچه اين هنرمند در تمام مدت عمرش دست به چنين كارهايى نزده بود ، به بهترين وجه از عهدهى آن برآمد .
سفر در ايران ( فارسى ) — صفحة 292
مساهمون: گاسپار دروويل
ص٢٩٢