با خطر رويارويى با روسها مواجه خواهد شد . اين خطر تخيلى نبود و به راستى به آن معتقد بودم . همين جمله براى برانگيختن او كفايت كرد و فى المجلس دستور داد كه بلافاصله آنچه را كه من ضرورى تشخيص مىدهم به آذربايجان بفرستند . در نتيجه تقاضاى بيست و پنج عرادهى توپ ذخيره را نمودم ولى وزيران كه هميشه آمادهى چانه زدن و تخفيف گرفتن هستند فقط با تحويل هيژده عرادهى توپ موافقت نمودند و به جاى صد هزار تومان كه خواسته بودم هشتاد هزار تومان دادند . پس از صدور احكام لازم ، يك افسر را براى ترتيب حمل توپها در تهران گذاشتم و خود با همان سرعتى كه آمده بودم مراجعت كردم . اين سرعت عمل بىاندازه موجب خشنودى وليعهد گرديد . شاهزاده كه كمترين اميدى به پدرش نداشت و برعكس منتظر بود كه از طرف او مورد سرزنش واقع گردد باورش نمىشد كه آنچه را خواسته بود به دست آورده باشم . چند روز بعد نيروى تقويتى به آذربايجان رسيد .
در فاصلهى اين مدت به گردآورى توپچيها پرداختند . تعداد زيادى از توپچيها زخم برداشته بودند ولى خوشبختانه تعداد كمى به اسارت درآمده بودند . تعداد زيادى اسب خريدارى و زين و برگهايى فراهم گرديد . به طور خلاصه در ظرف دو ماه توپخانهى جديدى كه از حيث كميت و كيفيت بر توپخانهى قبلى برترى داشت تدارك ديده شد . ضمنا يك نيم آتشبار متضمن چهار توپ كاليبر شش در ايروان باقى مانده بود ولى شاهزاده نمىخواست اين مركز حساس را از آن محروم نمايد ، زيرا اين نقطه بيش از هرجا در معرض حملات روسها قرار داشت .
روسها براى به دست آوردن احشام و به خصوص نمك كه در گرجستان ناياب بود غالبا به حولوحوش اين منطقه مىآمدند .
پادشاه كه از چندى قبل از حكومت هند تقاضاى اسلحه و بيست عرادهى توپ نموده بود مقارن همين ايام به دريافت آن نايل گرديد . در بين سلاحهاى دريافتى دوازده هزار تفنگ وجود داشت كه يكباره باعث بهبودى وضع قشون گرديد . در اين موقع بود كه پادشاه براى تشكيل لشگر سى هزار نفرى كه قبلا دربارهى آن سخن گفتم يك افسر و چند استوار توپچى
سفر در ايران ( فارسى ) — صفحة 291
مساهمون: گاسپار دروويل
ص٢٩١