32 دربارهى قشون ، فرماندهان و شوراهاى نظامى
ارتش ايران از قواى منظم و غير منظم تشكيل يافته است . قواى غير منظم دايمى نيست و افراد آن پس از برقرارى صلح خدمت را ترك مىكنند . با اين حال چون تشكيلات قشون فعلى با آنچه در سابق بود تفاوت بسيار دارد چند سالى به عقب برمىگردم و تغييراتى را كه از آن موقع تاكنون رخ داده است ، قدمبهقدم دنبال مىكنم .
اقوام ايرانى از ازمنهى قديم خصلت جنگآورى خود را به منتها درجه ابراز داشتهاند . تاريخ شاهد اين مدعا است و حتى روميها هم هميشه در برابر آنها اقبالى نداشتهاند .
والرين به چنگ شاپور اول افتاد و ديوژن هم كه البارسلان را دستكم شمرده بود تحت استيلاى وى درآمد .
ايرانيها مانند تمام ملل دنيا ادوار پرعظمتى را پشت سر گذاشته ، هرموقع كه شاهان جنگآورى داشتهاند ، موفق شدهاند مردم را از نوعى لاقيدى كه جبلى آنها است برهانند .
چهبسا كه اين بىقيديها باعث نابودى ايران مىشد .
با اين حال چنين به نظر مىرسد كه در ازمنهى قديم پيشرفت آنها در فنون جنگى بسيار كند و از متوسط هم پايينتر بوده است و هرگز از درسهاى دشوارى كه يونانيها و روميها به آنها دادند استفاده نكردهاند . از دوران كوروش تا نادرشاه هيچگونه نشانهاى از تغيير تاكتيك ايرانيها در جنگ مشاهده نمىشود . جنگهايشان بدون نقشه و هدف و غير منظم ولى با تحرك بوده است . البته گهگاه حيلههايى هم