باب ثا و ميم و آنچه پس از آنهاست
ثما
[ ث ] : ( با الف كوتاه پايانين ) جايگاهى در سرزمين « حجاز » است .
ثماد
[ ث ] : دژى در يمن يا كوهى در « جحاف » است .
ثماد
[ ث ] : جايگاهى در سرزمين بنى تميم نزديك « مرّوت » است . پيامبر ( ص ) آن را به حصين پسر مشمّت به اقطاع داد .
ثماد الطير
[ ث د ط ط ] : نام جايگاهى در يمن است .
ثماد
[ ث ] : جمع ثمد به معنى آب اندك است كه چشمه نداشته باشد . ابو محمد اسود از سرودهء ابو زيد عبشمى آورده كه دربارهء فرزندش زيد كه به يمن مهاجرت كرده بود چنين سروده است [ 934 ] :
ارى امّ زيد كلّما جنّ ليلها * ثحنّ الى زيد و لست باصبرا
اذا القوم ساروا ستّ عشرة ليلة * و راء ثماد الطّير من ارض حميرا
هنالك تنسين الصّبابة و الصّبا * و لا تجد التّالى المغيّر مغيرا
و ما ضمّ زيد من خليط يريده * اضلّ اليه من ابيه و اقفرا
و قد كان فى زيد خلائق زينة * كما زيّن الصّبغ الرّداء المحبّرا
و ما غيّرتنى بعد زيد خليقتى * و لكنّ زيدا بعدنا قد تغيّرا
و قد كان زيد و القعود بارضه * كراعى اناس ارسلوه فبيقرا
فما زال يسقى بين ناب و داره * بنجران حتّى خفت ان يتنصّرا « 1 »
ثمامه
[ ث م ] : « صخيرات الثمامة » ( - سنگستان ثمامه ) يكى از منزلهاى پيامبر ( ص ) است هنگامى كه به « بدر » مىرفت ، در ميان « سياله » و « فرش » جاى دارد . ابو الحسن ابن فرات آن را چنين ضبط كرده است و بيشتر آن را « ضخيرات الثّمام » ( - سنگزار ثمام ) نامند و من آن را در « صخيرات الثمام » ياد كردهام . مردم مغرب آن را « صخيرات اليمام » با ياء دو نقطه خوانند .
هامش
( 1 ) . مادر زيد را مىبينم كه شبها براى زيد مىنالد من نيز دست كمى از او ندارم . اگر كسانى شانزده شب پس از « ثماد الطير » در سرزمين حمير بروند جوانى را فراموش مىكنند . اخلاق نيكو زيد را زينت مىبخشيد چنان كه رنگ ، پوشاك را زينت مىدهد . اخلاق من پس از زيد تغيير نكرده ولى اخلاق زيد دگرگون شده است . او همچنان در ميان « ناب » و « داره » در « نجران » آبيارى مىكند كه مىترسم در پايان مسيحى شود .