نخستين گوشهء آن در جايى است كه مجسمهء « قادس » « 1 » هست و درياى ميانه « 2 » در آنجا از محيط جدا مىشود و از كرانههاى آندلس گذشته تا كرانهء شام مىرسد .
گوشهء دوم : در خاور آندلس ، ميان شهر « اربونه » « 3 » و شهر « برديل » « 4 » است كه امروزه ( سدهء هفتم ) در دست فرنگان است . اربونه در برابر دو جزيرهء ميورقه « 5 » و منورقه « 6 » در درياى ميانه است و « برديل » در درياى محيط است .
گوشهء سوم در ميان جوف « 7 » و باختر سرزمين جلّيقيه « 8 » در جايى است كه كوه به دريا مىرسد و بت بزرگ همانند بت « قادس » در آنجا است ، و اين شهر مشرف بر « برباطينه » « 9 » مىباشد . [ 377 ]
نخستين پهلوى : اين مثلث از دهانهء درياى ميانهء شامى به درياى محيط آغاز مىشود ، از آبراهه ، در نقطهاى مىگذرد كه جزيرهء « طريف » « 10 » خوانده مىشود و در سمت خشكى آندلس است و برابر آن در سمت خشكى مغرب دور ، در خاك آفريقا و مصر ، قصر « مصموده » و « سلا » است . پهناى آبراهه در اينجا دوازده ميل است ، سپس به « جزيرهء خضرا » « 11 » كه در خاك آندلس ، برابر شهر « سبته » است مىگذرد . پهناى آبراهه در اينجا هجده ميل است . درازاى آبراهه ميان خط جزيرهء « طريف » به قصر مصموده تا خط جزيرهء خضرا به سبته پيرامن بيست ميل است . درياى شامى از اينجا به سوى خاور گشاد مىشود . از جزيرهء خضرا به شهر مالقه « 12 » ، به دژ « منكب » به شهر « مرّيه » ، به « قرطاجنّهء واپسين » « 13 » مىگذرد و به كوه « قاعون » پايان مىپذيرد كه مشرف بر شهر دانيه « 14 » است ، سپس از دانيه به سوى خاور آندلس به دژ « قليرة » و « بلنسيه » « 15 » مىرسد و همچنان به سوى خاور رفته از « طرگونه » « 16 » و « برشلونه » « 17 » گذشته در « اربونه » به درياى روم كه همان « شامى » و « ميانه » است مىپيوندد .
پهلوى دوم : چنان كه گذشت از جزيرهء « طريف » آغازيده به سوى باختر به خليجى گشاد در درياى محيط مىرسد و از
هامش
( 1 ) . افسانهء طلسم و بت قادس در واژهء « قادس » در ( چ ع 4 : 5 تا 7 ) ديده مىشود . در نقشههاى امروزين نيزcadzدر كنار خليج « كاديز » ديده مىشود .
( 2 ) .Mediterranean sea( 3 ) . با نشانهها كه ياقوت مىدهد بايد اربونه جايى نزديك بر شلونه - بارسلونBarcelonaكنونى باشد .
( 4 ) . با نشانههايى كه ياقوت داده است بايد جايى نزديك سن سباستينSan sebaytianدر ساحل درياى آتلانتيك در مرز اسپانيا و فرانسه باشد .
( 5 ) .Majorque( 6 ) . به فرانسوىMinorquو به اسپانيولىMenorca( 7 ) . متن : « بين الجنوب و الغرب . . . » تصحيح از وستنفلد در ج 5 : 45 . س جوف 2 ، نيز در چ ع 2 : 158 : س 10 نيز شناخته شده است . بهرحال سخن ياقوت در اينجا گنگ است ولى چون او اندلس را سه گوشه فرض مىكند ، نخستين گوشه را در جنوب باختر ، دومين را در جنوب خاور نشان مىدهد ، ناگزير سومين گوشه در شمال باخترى خواهد بود .
( 8 ) .LaGaliceبر جلّيقيه - جلّيقستان پانوشت 3 صفحهء پيشين ديده شود .
( 9 ) . متن : برباطينه . تصحيح از وستنفلد در ج 5 : 45 . ياقوت دربارهء واژهء برباط در چ ع 1 : 540 فارسى ص 296 ) آنجا را شهرى در كرانهء درياى محيط مىشمرد كه شايد همان بربطانيهBerbathaniaباشد .
( 10 ) .Tarifa( 11 ) .AlgecirayP( 12 ) .Malaga( 13 ) .Cartagenaمتن : « قرطاجنّه الخلفا » و از آنش بدين لقب خواندند كه همانند قرطاجنه كه در شمال آفريقا است و به سال 70 ه . به دست عبد الملك مروان خليفهء عرب ويران شد ، در سمت آندلس ساخته شده است ( همين كتاب چ ع 4 : 57 - 58 ) .
( 14 ) .Denia( 15 ) .Valece( 16 ) .Tarragon( 17 ) .Barcelone