و همچنين است در « السّيلحين » در شعر اشعث پسر عبد الحجر :
و ما عقرت بالسّيلحين مطيّتى * و بالقصر الّا خشية ان اعيّرا « 1 »
اينها بسيار است . نصب « اندرينا » كه الف اطلاق آن را نشان مىدهد ، به جاى جر « 2 » خود نظر ما را تاييد مىكند چنان كه گويند : هذه قنّسرين ، رايت قنّسرين ، و مررت بقنّسرين .
اندس
[ ا د ] با دال و سين بىنقطه . نيز شهرى در باختر خليج قسطنطينيه ميان دو كوه است و يك ميل از قسطنطينيّه دور ، در زمينى هموار مىباشد . مسلمه پسر عبد الملك در برخى از يورشهايش يك مسجد در « اندس » ساخته است .
اندغن
[ ا د غ ] با دال بىنقطه و غين نقطهدار . از ديههاى مرو ، در پنج فرسنگى بالاى آن است .
از منسوبان بدان : عبّاد بن اسيد اندغنى « 3 » از همنشينان پرهيزگار ابن مبارك بود .
اندق
[ ا د ] با دال بىنقطه و قاف ديهى در ده فرسنگى بخارا .
از منسوبان بدانجا : ابو مظفر عبد الكريم بن ابو حنيفه پسر عباس اندقى « 4 » . فقيهى فاضل بود و در شعبان 481 [ 375 ] درگذشت .
اندگان
[ ا د ] با دال بىنقطه . از ديههاى فرغانه « 5 » است .
از منسوبان بدان : ابو حفص عمر بن محمد بن طاهر اندوگانى « 6 » صوفى . پيرى مقرى ، پاكدامن ، نيكوكار و روايتشناس بود . پس از خواندن قرآن به كاشان شد و در خدمت فقيهان خانقاه آن سامان درآمد او در بخارا از ابو الفضل بكر بن محمد بن على زرنجرى و در مرو از ابو رجاء مؤمّل بن مسرور چاچى و از ابو الحسن على بن محمد بن على هرّاس اندرزگر بر شنود . ابو سعد نيز از وى برشنود . اين مىگويد : [ او در اندكان پيرامن سال 480 بزاد و در فرغانه بزرگ شد و به سال 504 به مرو آمد و در ديه كاشان در جمادى يكم سال 545 « 7 » درگذشت ] . اندكان ديگر : از ديههاى سرخس است كه گور احمد حمّادى زاهد در آنجا است .
اندلس
[ ا د ل ] « 8 » به ضم و فتح دال هر دو گفته مىشود ولى ضم آن جز در واژهء عجمى نشايد كه عرب چنين وزن به كار نمىبردند و تنها پس از اسلام آن را شناختند . « 9 » در گفتگو هميشه با الف و لام به كار رود ولى در شعر برخى عربان بى
هامش
( 1 ) . [ چارپاى من در « سيلحين » پى نشد مگر از بيم آن كه من سرزنش بشوم . نيز چ ع 3 : 218 : 23 ]
( 2 ) . در شعر ياد شدهء عمر كلثوم( و لا تبقى خمورا لاندرينا )اندرينا مضاف اليه خمور است و بايستى مجرور مىبود ولى الف اطلاق فتحهء آن را نشان مىدهد .
( 3 ) . ش . ش : 1366
( 4 ) . ش . ش : 1564 .
( 5 ) . لسترنج 509 ، انديگان ، انديجان .
( 6 ) . ش . ش : 2134
( 7 ) . وستنفلد در ج 5 ص 44 ، سال 554 را نسخه بدل آورده است .
( 8 ) .Andalousie( 9 ) . پس از ظهور اسلام و فتح اندلس [ اسپانياى امروزى ] و قسمتى از غرب و شمال غرب اروپا علما و مورخين مسلمان آثار زيادى در زمينه تاريخ و جغرافيا و رجال آن سامان نوشتند كه نام برخى از آنها را برمىشماريم : فرحة الانفس فى اخبار اهل الاندلس نگارش اصر ابن غالب محمد بن ايوب غرناطى ( منتخبات ، تقّرى ، ج 2 : ص 104 ، 276 ، 417 ) ؛ الاحتفال فى تراجم الرجال ابو الوليد بن فرضى كه ذيلهايى توسط ابن بشكوال ( الصلة ) ، بو جعفر بن زبير ، ابو عبد الله محمد بن زبير ، ابو عبد الله محمد بن ابّار قضاعى اندلسى ( التكملة ) ، ابو عبد الله محمد انصارى مرّاكشى ( الذيل و التكمل لكتابى الموصل واصله در چندين مجلد ) بر آن نوشته شد ؛ كتاب المبين ( در 60 جلد و المقتبس ( در ده جلة ) تأليف بو مروان حيّان بن خلف اندلسى ( در گذشته سال 469 ) ؛ ريحانة التنفّس فى علماء اندلس نگارش ابو عمر بن عات احمد بن هارون ( در گذشته سال 609 ) ؛ درر القلائد و غرر الفوائد -