2 - ( و صدقه علي قدر مروءته ) معناى « مروّت » از دو بخش ايجابى و سلبى تشكيل شده است . از يك سو ، انجام كارهايى كه مدح و ستايش ديگران را بر مىانگيزد و از سوى ديگر ، ترك آنچه سبب سرزنش و ملامت مىشود ، عناصر مفهوم مروت به شمار مىروند . « صدق » در اينجا تنها به معناى مطابقت كلام با واقعيت خارجى بنا به اعتقاد متكلم نيست . آنچه در اينجا مورد نظر است ، شامل رفتار نيك و غير آميخته به عيب و كاستى مىشود . از اينرو ، واژه صدق مترادف با مروت و يا لازمه آن است . به همين دليل وجود هريك از اين دو ، نشانهاى بر وجود ديگرى است .
3 - ( و شجاعته علي قدر أنفته ) « شجاعت » ، پايدارى در جنگ ، تحمل مسؤوليتها ، رويارويى با سختىها با قلبى استوار و نيز اعتراف به لغزشها را دربر مىگيرد . « الأنفة » به معناى دورى از ترس و ننگ است . بنابراين شجاعت لازمه آن به حساب آمده و هريك بر ديگرى دلالت مىكند .
4 - ( و عفّته علي قدر غيرته ) « عفت » در معناى عام آن شامل پاكى دست ، زبان ، شكم و شرمگاه مىشود ، ولى در اينجا به قرينه غيرت ، تنها به معناى اخير آن است . در زبان عربى عبارت « غار الرّجل على امرأته » از ريشه غيرت ، به اين معنا است : مرد از اينكه ديگرى با او در همسرش شريك باشد ننگ داشت . چنين كسى خود نيز از تجاوز به ناموس ديگرى دورى مىكند . به همين سبب گفتهاند : « انسان غيرتمند هيچگاه زنا نمىكند . » « 1 » مفهوم اين عبارت آن است كه زناكار نه پاكدامن است و نه غيرتمند . در گزارشهاى
هامش
( 1 ) . « ما زني غيور قطّ » حكمت 305 .