چهبسا سخنى كه ايمان را فاسد و از اساس سرنگون نمايد .
46 - و قال عليه السلام : « قدر الرّجل على قدر همّته و صدقه على قدر مروءته و شجاعته على قدر أنفته و عفّته على قدر غيرته . »
ترجمه : ارزش انسان به اندازه همّت او ، راستگويى او به ميزان جوانمردىاش ، شجاعت او به قدر دورى از ترس و رسوايى و پاكدامنىاش به اندازه غيرت او است .
شرح : چه بسا واژگانى كه نسنجيده و بدون تعريف به كار مىروند و در نتيجه سبب اشتباه و بدفهمى در بين مردم مىشوند . اين مسأله به ويژه در عالم اخلاق و ارزشها بيشتر نمود مىيابد . امام عليه السّلام در اينجا مقياسى درست به دست مىدهد كه ارزش انسان ، راستى ، شجاعت و عفت او را مشخص مىكند :
2 - ( قدر الرّجل علي قدر همّته ) بهاى آدمى به اندازه همت او و اعتماد به توانايىهايى است كه با آن روند طبيعت و زندگى را دگرگون مىسازد . ايمان به اينكه با دانش و كار مىتوان به چيزهاى بزرگتر و باشكوهترى دست يافت ، نشان از ارزش والاى افراد دارد . هركس به اين حقيقت ايمان داشته و بر اساس آن عمل كند ، شايسته بهترين احترام و بزرگداشت است . گويا امام عليه السّلام با اين سخن به خود اشاره دارد ، چرا كه نمونه برتر بلند همتى به شمار مىرود . تنها ده ساله بود كه به رسول خدا عرض كرد : « من ، اى رسول خدا » ؛ روزى كه پيامبر سران قريش را به مهمانى فراخواند و به آنها گفت : كدام يك از شما مرا در كار رسالتم يارى مىدهد تا برادر ، وصى و جانشينم باشد ، على