مكرر درباره همه مفاهيم بالا سخن گفته شد .
[ 430 - و سئل عليه السلام أيهما أفضل ؛ العدل أو الجود ؟ فقال عليه السلام : . . . ]
430 - و سئل عليه السلام أيهما أفضل ؛ العدل أو الجود ؟ فقال عليه السلام : « العدل يضع الامور مواضعها و الجود يخرجها من جهتها و العدل سائس عامّ و الجود عارض خاصّ فالعدل أشرفهما و أفضلهما . »
ترجمه : از امام عليه السّلام پرسيدند : عدل يا بخشش ؛ كدام يك برتر است ؟
فرمود : عدالت ، هرچيز را در جاى خود مىنهد ؛ درحالىكه بخشندگى آن را از جاى خود خارج مىسازد . دادگرى تدبير عمومى مردم است و حالآنكه سخاوت گروهى خاص را شامل مىشود . پس عدالت شريفتر و برتر است .
شرح : عدالت و سخاوت دو فرق دارند : نخست اينكه ، عدل ضدّ ستم و كژى است و به همين سبب ، قرار دادن هرچيز در محل مناسب خود ، عدالت و خارج ساختنش از آن ، بىعدالتى به شمار مىرود ، ولى سخاوت ، درست مانند رحمت ، نشانه لطف و احسان بخشنده است . بنابراين ، دريافت كامل حق خود از ديگران عدل و انصاف و گذشتن از آن سخاوتى است شايسته سپاس ؛ چنانكه خداوند متعال مىفرمايد : « و هركه افزون بر فريضه كار نيكى كند ، خدا حقشناس و دانا است . » « 1 »
مقصود امام عليه السّلام از اين سخن كه « بخشندگى ، عدالت را از جاى خود خارج مىسازد » ، نه آن است كه گشاده دستى ، امور را از جايگاه خويش به
هامش
( 1 ) .وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌبقره / 2 : 158 .