مىدهد ولى [ درد ] لغزيدن پا ، آرام آرام بهبود مىيابد . « 1 » آرى ، عقيده با صاحب خود چنين مىكند و هرگاه به اوج برسد ، نقاب از چهرهها بر مىگيرد . گوستاولوبون مىگويد : « اينان اندكاند و اگر بسيار بودند جهان را دگرگون مىساختند . » « 2 »
درباره امر به معروف ، در شرح خطبه 154 گفتوگو كرديم .
[ 374 - و عن أبي جحيفة قال سمعت أمير المؤمنين عليه السلام يقول : « أوّل ما تغلبون عليه . . . ]
374 - و عن أبي جحيفة قال سمعت أمير المؤمنين عليه السلام يقول : « أوّل ما تغلبون عليه من الجهاد الجهاد بأيديكم ثمّ بألسنتكم ثمّ بقلوبكم ؛ فمن لم يعرف بقلبه معروفا و لم ينكر منكرا قلب فجعل أعلاه أسفله و أسفله أعلاه . »
ترجمه : از ابو جحيفه نقل شده كه گفت : از امير مؤمنان شنيدم كه فرمود :
نخستين مرحله واماندگى و شكست در مبارزه [ با رهبران ناشايسته ، رها ساختن ] جهاد با دستان ، سپس با زبان و آنگاه با قلبهايتان است ؛ كسى كه با دل ، معروفى را ستايش و منكرى را رد نكند ، قلبش واژگون و زيرورو گشته است .
شرح : اين سخن بر اعراب و مسلمانان زمان ما منطبق است . آنان در كار خود واماندهاند و راه چارهاى نمىيابند . براى دفاع از خود در برابر حاكمان ،
هامش
( 1 ) .يصاب الفتى من عثرة بلسآانه * و ليس يصاب المرء من عثرة الرّجل
فعثرته فى القول تؤدّى برأسه * و عثرته فى الرّجل تبرا على مهل( 2 ) . حضارة العرب ، ترجمه عربى : عادل زعيتر ، مصر ، 1367 ق / 1948 م .