پاك نيت ( اگر او را نپذيرفتند و آزارش دادند ، صبر كند و اگر سخنش را پذيرفتند ، خدا را سپاس گويد ) . نيز از خدا يارى مىجويد ، كارش را به او واگذار كرده و به عيبهاى خويش مىپردازد . » « 1 » بىشك ، امر به معروف با ويژگىهاى ياد شده ، بهترين نتيجه را به همراه داشته و چيزى ارزشمندتر از آن وجود ندارد ؛ جز گفتار عدل در برابر پيشواى ستمگر ؛ ( كلمة عدل عند إمام جائر ) [ بالاتر از همه آنچه بيان شد ، سخن به عدالت گفتن در برابر حاكم ستمكار است ، ] زيرا گوينده آن با گفتار صريح و آشكار خويش ، براى سستى و ترس ديگران بهانهاى باقى نمىگذارد . رساترين مطلبى كه درباره اين جسارت و فداكارى خواندهام ، ماجراى زير است : متوكل ، خليفه عباسى آشكارا كينه و دشمنى خود را نسبت به امير مؤمنان ابراز مىنمود . روزى ابن سكيت ، « 2 » دانشمند و اديب مشهور در مجلس او حاضر شد . متوكل به او گفت : فرزندانم معتز و مؤيد را بيشتر دوست مىدارى يا حسن و حسين عليهما السّلام را ؟ پاسخ داد : به راستى ، قنبر خادم على بن ابى طالب عليهما السّلام در نزد من از تو و فرزندانت محبوبتر است . متوكل دستور داد تا زبان او را از پشت سرش بيرون بكشند و بدينگونه جان سپرد . او در شعر خود مىگويد : انسان از لغزش زبان آسيب مىبيند و نه از لغزيدن پا ، چراكه خطاى زبان سر را به باد
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 97 ، ص 83 ، ح 52 ؛ مصباح الشريعة ، ص 19 و 362 .
( 2 ) . يعقوب بن اسحاق دورقى اهوازى ( 186 - 244 ه ق ) معروف به ابن سكيت ، دانشمند نحو ، لغت ، شعر عرب و نيز قرآن بود . او وظيفه تربيت فرزندان متوكل را بر عهده داشت و در ماجرايى كه از آن ياد شد ، به شهادت رسيد . نك : بغية الوعاة ، ص 418 ؛ البداية و النهاية ، ج 11 ، ص 23 ؛ وفيات الأعيان ، ج 6 ، ص 399 .