فقال : « الشّيطان المضلّ و الأنفس الأمّارة بالسّوء غرّتهم بالأماني و فسحت لهم بالمعاصي و وعدتهم الإظهار فاقتحمت بهم النّار . »
ترجمه : در روز نهروان هنگامى كه از كنار كشتگان خوارج مىگذشت ، فرمود : بدا به حالتان ! آنكه شما را فريفت ، زيانتان رساند . پرسيدند : اى امير مؤمنان ! چه كسى آنان را فريب داد ؟ فرمود : شيطان گمراه كننده و نفسهايى كه به بدى فرمان مىدهد ، آنان را با آرزوها مغرور ساخت و راه گناه را بر ايشان آماده كرد . به آنان وعده پيروزى داد و سرانجام به آتش جهنّم گرفتارشان كرد .
شرح : « البؤسى » بدبختى و بينوايى و ضدّ خوشى و دلشادى ؛ مقصود از « شيطان » و « نفس امّاره » ، آرزوهايى است كه خوارج را از ديدن خود و خدا باز داشت و با وجود اين ، بر روى زمين كسى را جز خود ، صالح و شايسته نمىدانستند ؛ مراد از « آرزوها » ى خوارج كه امام عليه السّلام در كلام خود بدان اشاره مىكند ، [ رسيدن به ] حكومت و فرمانروايى است .
( و وعدتهم الإظهار ) عطف تفسيرى بر عبارت « آنان را با آرزوها مغرور ساخت . »
به فراخور ، بارها درباره خوارج سخن گفتهايم . « 1 »
هامش
( 1 ) . براى نمونه نك : شرح خطبه 40 .