« من براى تكميل خصلتهاى بزرگوارانه اخلاقى برانگيخته شدم . » « 1 » و نيز فرموده است : « خود را به داشتن خصوصيات نيك معنوى آزمايش كنيد . اگر از آن بهرهمنديد ، خدا را سپاس گوييد و گرنه از او بخواهيد و آرزومندش باشيد . » « 2 »
( و يدلجوا في حاجة من هو نائم . . . ) « يدلجوا » از « الإدلاج » به معناى حركت در شب گرفته شده است . معناى عبارت آن است كه براى يارى نيازمندان ، حتى آنان كه درخواست كمك نمىكنند ، بشتابند . از اين سخن برمىآيد كه همگان وظيفه دارند در راه مستضعفان بكوشند و سادهدلان و ناآگاهان را از خطرى كه استقلال ، آزادى و سرنوشتشان را تهديد مىكند ، آگاه سازند .
( فإذا نزلت به نائبة جري إليها كالماء في انحداره حتّي يطردها عنه ) « نائبة » مصيبت و بلا . كسى كه به ديگر انسانها خدمت كند ، خداوند در دنيا و پيش از فرا رسيدن آخرت به وى پاداش خواهد داد . ( كما تطرد غريبة الإبل ) مقصود شترى است كه در چراگاه كسى جز صاحب خويش وارد شود و از آن بيرونش كنند . در روايات اهل بيت آمده است : « هركس بار غم از دوش مؤمنى بردارد ، خداوند هفتاد اندوه دنيا و آخرت را از او برمىدارد » ، و نيز « آنكس كه دشوارى مؤمنى را آسان كند ، خدا نيازهاى دنيا و آخرت او را
هامش
( 1 ) . « إنّما بعثت لاتمّم مكارم الأخلاق » كنز العمال ، ج 11 ، ص 420 ، ح 31969 ؛ فيض القدير ، ج 5 ، ص 209 .
( 2 ) . « امتحنوا أنفسكم بمكارم الأخلاق فإن كانت فيكم فاحمدوا اللّه تعالي و إلّا تكن فيكم فاسئلوا اللّه و ارغبوا إليها فيها » كافى ، ج 2 ، ص 56 ، ح 2 ؛ امالى ، شيخ صدوق ، ص 390 ؛ وسائل الشيعة ، ج 15 ، ص 380 ، ح 1 .