شرح : كوچ كردن از دنيا به سوى قبرى تاريك و هولناك [ نزديك است ] .
درباره مرگ دهها بار سخن گفته شد . « 1 »
187 - و قال عليه السلام : « من أبدى صفحته للحقّ هلك . »
ترجمه : هركس كه با حق درآويزد نابود مىگردد .
شرح : در كتابهاى لغت ، اصل واژه « الصّفح » به معناى روىگرداندن با تمام چهره آمده است . خداوند نيز مىفرمايد : « آيا به [ صرف ] اينكه شما قومى اسراف كاريد [ بايد ] قرآن را از شما روى گردانيم ؟ » « 2 » امام عليه السّلام در اين حكمت عبارت « أبدى صفحته » ؛ به معناى روى كردن و آشكار نمودن چهره را [ كنايه از رويارويى با حق ] آوردهاند . بر اين اساس معناى سخن حضرت چنين است : كسى كه به قصد خوار كردن حق و حقمداران ، به دشمنى و جنگ با آنها بپردازد ، نابود خواهد شد . در حكمت 402 سخنى مشابه اين حكمت آمده است : « هركس با حق در افتاد برافتاد . » « 3 »
هامش
( 1 ) . حكيمى گفته است : پيش از وجود انسان ، عدمى است بىابتدا و پس از او نيز عدمى است بى انتها . در اين بين ، وجود اندك و محدود انسان همانند برقى است كه در تاريكى جرقهاى زده و به سرعت خاموش مىشود و دوباره تاريكى همه جا را فرا مىگيرد . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 18 ، ص 370 .
( 2 ) .أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَزخرف / 43 : 5 .
( 3 ) . « من صارع الحقّ صرعه » .