نيز خيرى نخواهد بود .
شرح : از يكسو ، جاهل بايد از فتوا به حلال و حرام و حكم به حق و باطل لب فرو بندد و از سوى ديگر ، فتوا و بيان احكام الاهى بر عالمان لازم است و در صورت سكوت و فروگذاردن ، به حقيقت و احقاق آن بىاعتنايى كردهاند . « 1 » خداوند مىفرمايد : « و [ ياد كن ] هنگامى را كه خداوند از كسانى كه به آنان كتاب داده شده ، پيمان گرفت كه حتما بايد آن را [ به وضوح ] براى مردم بيان نماييد و كتمانش نكنيد . » « 2 »
182 - و قال عليه السلام : « ما اختلفت دعوتان إلّا كانت إحداهما ضلالة . »
ترجمه : هيچ اختلافى بين دو مذهب پيش نمىآيد ، جز آنكه يكى از آنها بر گمراهى باشد .
شرح : هركس با داشتن شرايط اجتهاد و پس از بحث و بررسى موضوع مورد نظر ، حلال و حرامى را بيان كرده و يا به نفع فردى حكمى صادر نمايد ، از سوى خدا و مردم مؤاخذه نخواهد شد . در اين زمينه فرقى نمىكند كه آيا در واقع نيز راه درست را بپيمايد و يا دچار خطا گردد . در حقيقت - گرچه به حكم الاهى واقعى نرسد - به حكم ظاهرى ، كه خدا برايش مقرّر نموده ، دست
هامش
( 1 ) . گفتهاند : اگر زبان نبود ، انسان چهارپايى گنگ يا صورتى بىاراده بود . عيون الحكم و المواعظ ، ص 483 ؛ كشف القناع ، ج 6 ، ص 49 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 19 ، ص 9 .
( 2 ) .وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَ لا تَكْتُمُونَهُآل عمران / 3 : 187 .