اخلاق پسنديده تربيت كرده و ريشه عاطفه او را پيش از آنكه در درونش محكم شود هدايت نمود .
( إن سقم ظلّ نادما و إن صحّ أمن لاهيا ) هرگاه بر اثر كارى كه كرده ، امر ناخوشايندى به او برسد ، نادم و پشيمان مىگردد . با اين حال ، به جاى پند و درس و تصميم بر عدم تكرار كار خود ، به سرعت آن را فراموش كرده و دوباره كار اشتباه را مرتكب مىشود .
( يعجب بنفسه إذا عوفي ) به هنگام سلامتى مغرور گشته و حوادث ناگهانى و رازهاى آن را از ياد مىبرد . كلام امام عليه السّلام در حكمت 286 خواهد آمد : « هر چه كه مردم دربارهاش گفتند : « خوش باد » ، روزگار ، سرنوشت بدى را براى او تدارك ديد . » « 1 » ( و يقنط إذا ابتلي ) در گرفتارى نااميد مىگردد ، با آنكه چه بسا از دل سختىها گشايش حاصل مىشود . در حكمت 350 سخن امام عليه السّلام در اين باره مىآيد : « زمانى كه سختىها به پايان رسد ، خوشى پديد مىآيد و آن هنگام كه حلقههاى بلا تنگ گردد ، آسايش فرا رسد . » « 2 »
( إن أصابه بلاء دعا مضطرّا و إن ناله رخاء أعرض مغترّا ) اين فراز به آيه زير اشاره دارد : « و هنگامى كه بر كشتى سوار مىشوند ، خدا را پاكدلانه مىخوانند ، و [ لى ] چون به سوى خشكى رساند و نجاتشان داد ، به ناگاه شرك مىورزند . » « 3 » ( تغلبه نفسه علي ما يظنّ و لا يغلبها علي ما يستيقن ) مىداند راهى كه
هامش
( 1 ) . « ما قال النّاس لشيء طوبي له إلّا و قد خبأ له الدّهر يوم سوء » .
( 2 ) . « عند تناهي الشّدّة تكون الفرجة و عند تضايق حلق البلاء يكون الرّخاء » .
( 3 ) .فَإِذا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذا هُمْ يُشْرِكُونَعنكبوت / 29 : 65 .