كافى بود تا پندى سودمند ، حكمتى رسا ، بينشى براى روشنبين و عبرتى براى عبرتبين انديشمند باشد .
( لا تكن ممّن يرجو الآخرة به غير عمل ) براى رسيدن به هر چيز باارزش و مهم ، راه طولانى و دشوارىهاى فراوان در پيش است . بهرههاى اندك و ناپايدار دنيا نيز از اين قاعده بيرون نيست و نياز به حركت و تلاش دارد . حال كه چنين است ، اگر هدف « چيزى [ باشد ] كه مانند آن را چشمى نديده ، گوشى نشنيده و به خاطرى نرسيده » « 1 » چگونه بايد عمل نمود ؟ پيامبران نيز تنها پس از مبارزه و صبر بر رنج و سختى وارد بهشت مىشوند . امام عليه السّلام در خطبه 176 [ از زبان پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و إله ] مىفرمايد : « گرداگرد بهشت را دشوارىها و اطراف آتش جهنّم را هوسها و شهوات گرفته است . » « 2 » نواده ايشان ، حضرت صادق عليه السّلام هم فرموده است : « تمام ايمان ، عمل است و بدون آن ايمانى نيست . » « 3 » ( و يرجّي التّوبة به طول الأمل ) « يرجّى » به تأخير و تعويق مىاندازد . [ با آرزوهاى طولانى ، توبه را به تأخير مىافكند . ]
پيشتر گفتيم كه توبه واجب فورى است . افزون بر اين بايد توجه نمود كه مرگ ناگهان فرا مىرسد و جز حسرت از دست دادن توبه و تلخى افسوس چيزى نمىماند .
هامش
( 1 ) . « ما لا عين رأت مثله و لا أذن سمعت و لا خطر علي قلب بشر » صحيح بخارى ، ج 4 ، ص 86 ؛ صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 121 ؛ مسند احمد ، ج 2 ، ص 370 .
( 2 ) . « . . . فإنّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله كان يقول إنّ الجنّة حفّت بالمكاره و إنّ النّار حفّت بالشّهوات » .
( 3 ) . « الإيمان عمل كلّه و لا إيمان بلا عمل » كافى ، ج 2 ، ص 34 ، ح 1 ؛ دعائم الإسلام ، ج 1 ، ص 4 ؛ وسائل الشيعة ، ج 11 ، ص 124 ، ح 1 .