كيفر آن مىماند و كارى كه رنج آن مىگذرد و پاداش آن ماندگار است .
شرح : هركارى دو جنبه مثبت و منفى دارد ؛ لذت و درد ، آرامش و رنج ، نيكى و بدى . چيزى كه هست تفاوت دو عمل به ميزان اختلاف نسبت دو جنبه بستگى دارد ؛ هرگاه جانب نيكى بر بدى فائق آيد ، خير و هر زمان جنبه دوم بيش از اول شود ، شرّ است . عقل و قرآن ، تفسير ياد شده از خير و شر را تأييد مىكند . قرآن شراب و قمار را مثال زده و مىفرمايد : « . . . در آن دو ، گناهى بزرگ و سودهايى براى مردم است ، و [ لى ] گناهشان از سودشان بزرگتر است . « 1 » » امام عليه السّلام در اين حكمت ، دو عمل را با يكديگر مىسنجند : يكى كار لذت بخش و از بين رفتنى كه درد هميشگى و ابدى به همراه دارد و ديگرى ، خوشى ماندگار و جاويدان كه براى رسيدن به آن چند روزى رنج و تلاش لازم است . در اولى جنبه شرّ بر خير برترى دارد و به همين سبب بايد از آن دورى جست ، ولى انجام دومى لازم است ، زيرا جانب خير غلبه دارد .
كدامين عاقل بر سر دو راهى زندگى شرافتمند و البته همراه با مبارزه و تحمل فقر و سختى و زندگى پست و حقيرانه ولى با راحتى و شكم سير [ دومى را بر مىگزيند ؟ ] و كدام خردمند چيزى را بر شرافت و آزادگى خويش ترجيح مىدهد ؟ آيا همه خوبى در پر كردن شكمها است ؛ حتى اگر با اسارت و بندگى همراه باشد ؟
121 - و قد تبع جنازة فسمع رجلا يضحك فقال عليه السلام :
هامش
( 1 ) .. . . فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمابقره / 2 : 219 .