عنوان جانشين ] ارث مىبرد . با اين وصف ، در جايى كه خويشاوندى و جانشينى با هم جمع شود - چنانكه در مورد محمد صلّى اللّه عليه و إله و على عليه السّلام چنين بود - چه بايد گفت ؟
95 - و قال عليه السلام : « إنّ ولي محمّد من أطاع اللّه و إن بعدت لحمته و إنّ عدوّ محمّد من عصى اللّه و إن قربت قرابته . »
ترجمه : جانشين محمد صلّى اللّه عليه و إله كسى است كه خدا را اطاعت كند ؛ هر چند پيوند خويشاوندى دور باشد و دشمن محمّد صلّى اللّه عليه و إله كسى است كه خدا را نافرمانى كند ، هرچند خويشاوند نزديك او باشد .
شرح : « اللّحمة » خويشاوند . با اين بيان امام عليه السّلام در صدد پاسخ به استدلال برخى از قريش نسبت به انصار در روز سقيفه است . آنها گمان مىكردند به سبب نزديكى به پيامبر از ديگران به مقام جانشينى سزاوارترند . در واقع پيام امام عليه السّلام چنين است : خداى سبحان با كسى به شيوه قبيلهاى و شخصى معامله نمىكند . همگان در نزد او برابرند و برترى از آن كسى است كه با تقوا و اطاعت ، وسيلهاى براى رسيدن به او فراهم نمايد . افزون بر اين ، ولايت و نزديكى با پيامبر ، تنها بر اين اساس شكل مىگيرد و ازاينجهت ، فرد قرشى و حبشى تفاوتى ندارند . اين مضمون در آيات و روايات نيز وارد شده است .
خداوند سبحان مىفرمايد : « گرامىترين شما در نزد خدا ، پرهيزكارترينتان است . » « 1 » پيامبر صلّى اللّه عليه و إله [ نيز ] فرمودهاند : « اى فرزندان كعب لؤى ، خود را از آتش
هامش
( 1 ) .إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْحجرات / 49 : 13 .