مسلمان وجود دارد . اسلام در همه اين مناطق بدون فشار دولت و سياست رواج يافت . » « 1 »
( فإنّهم سلم لا تخاف بائقته و صلح لا تخشى غائلته ) بازرگانان و پيشهوران معمولا اهل فتنهانگيزى و همدستى با دشمنان وطن نيستند . ازاينرو امام آنان را اهل آشتى و صلح مىنامد . ( و تفقّد أمورهم بحضرتك و في حواشي بلادك ) اخبار آنان را از دور و نزديك پيگيرى كن و براى تحقق مصالح عمومى آنان با تمام توان تلاش كن . ( و اعلم مع ذلك أنّ في كثير منهم ضيقا فاحشا و شحّا قبيحا . . . ) بازرگانان همانند ساير گروههاى ديگر انواع مختلفى هستند و كوچك و بزرگ و بخيل و كريم و پاك و ناپاك در بينشان يافت مىشود پس اگر برخى از آنان خواستند به راه نامشروع گراييده و ربا و نيرنگ و احتكار انجام دهند ، با آنان به شدت برخورد كن و تأديبشان نما . احتكار از گناهان كبيره بوده و به صراحت در متون دينى حرام شمرده شده است . احتكار در خصوص برخى كالاهاى معين نبوده و شامل هركالاى ضرورى مردم مىشود . حاكم مىتواند محتكر را مجبور به عرضه كالاهايش در بازار كند ؛ اما كنترل قيمتها و تعيين دقيق آنها تنها در موارد ضرورى جايز است . شهيد ثانى در اينباره مىنويسد : « اگر فروشنده مواد خوراكى بخواهد كه غذا را گرانتر از قيمتش بفروشد و مشترى نياز اضطرارى به آن غذا داشته باشد ، مىتواند با او بجنگد . اگر مشترى در اثر درگيرى كشته شود ، مظلوم به حساب
هامش
( 1 ) . الاسلام فى القرن العشرين ، عقاد .