تخطي إلى المحتوى الرئيسي

در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 463

مساهمون:

ص٤٦٣
بيعا : مفعول مطلق « البيع » است .

شرح و تفسير

امام پيش از اين به پنج گروه سپاهيان ، قاضيان ، كارگزاران ، مأموران ماليات و ديوان‌سالاران پرداخت و حال به بازرگانان و پيشه‌وران مىپردازد . هرنوع رابطه بين دو فرد يا فردى و گروهى يا دو گروه به يكى از دو شيوه زير است : رابطه روحى و دوستى كه جنبه اقتصادى نداشته و در بين برادران و خويشاوندان و دوستان ديده مىشود و رابطه اقتصادى كه در بين توليدكنندگان و بازرگانان و مصرف‌كنندگان وجود دارد . همه مردم به نوعى با اين سه گروه در ارتباط هستند ؛ زيرا زندگى بدون كشاورزى و صنعت و تجارت به پيش نمىرود . ازاين‌رو فقها اين مشاغل را واجب كفايى شمرده‌اند . اوصاف مذكور براى بازرگانان و پيشه‌وران در نامه امام نشان مىدهد كه آنان در آن دوره ، اهل تلاش و كوشش بوده و تنها در پى رفع نيازهاى زندگى خود بودند ؛ چرا كه ابزارهاى توليد در آن دوره بسيار ابتدايى و دستى بود . از اين‌رو امام در توصيف آنان عبارت « المترفق ببدنه » به معناى استفاده‌كننده از بدنش را به كار بسته است . در آن دوره شركت‌هاى تجارى چندمليتى وجود نداشت كه بر همه زمينه‌هاى سياسى و اقتصادى جامعه سيطره داشته باشند . تاجران آن دوره ، كالاهاى خود را در دكه‌هاى كوچك خود عرضه مىكردند و يا آنها را از شهرى به شهرديگر با خود مىبردند . تعبير « المقيم منهم » به نوع نخست و « المضطرب بماله » به نوع دوم اشاره دارد . به هررو امام در اين بخش