مجوس باشند . » « 1 » يكى از ياران حضرت نيز روزى به ايشان گفت : « فردى يهودى پولى را از من گرفته و از دادن آن امتناع كرد و سوگند خورد كه چنين پولى نزدش نيست . پس از مدتى پولى از او نزد من افتاد . حال آيا من مىتوانم اين پول را در عوض پول خود بردارم ؟ » امام فرمود : « اگر او به تو خيانت كرد ، تو با او چنين مكن . » « 2 »
مسلمان و دولتهاى اسلامى
زمامداران مسلمان در آغاز با هركسى كه به سرزمينشان پا مىگذاشت ، همچون يك شهروند برخورد مىكردند و همه حقوق و تكاليف ديگر شهروندان را درباره او نيز اجرا مىكردند . ازاينرو ، گاه مسلمان هندى و ترك و عرب و ايرانى با آزادى تمام از جايى به جاى ديگر منتقل گشته و از همه حقوق سياسى و اجتماعى و طبيعى خود برخوردار بود . وظايف و تكاليف ديگر شهروندان نيز درباره او اجرا مىشد و حاكم مىتوانست او را براى دفاع از مسلمانان به جهاد وادارد . « 3 »
( يفرط منهم الزّلل و تعرض لهم العلل . . . عفوه و صفحه ) همه مردم ممكن است اشتباه كنند و به راستى چه كسى بدون هيچ خطا و لغزشى يافت مىشود . كسانى نيز كه در خلوت و دور از مردم زندگى مىكنند ، باز ممكن
هامش
( 1 ) . « ردوا الامانة الى اهلها و ان كانوا مجوسا » الكافى : 5 / 132 ح 2 ؛ التهذيب : 6 / 351 ح 993 ؛ تذكرة الفقهاء : 2 / 196 ؛ وسائل الشيعة : 13 / 222 ح 53 .
( 2 ) . « اذا خانك فلا تخنه ، و لا تدخل فيما عبته عليه » الكافى : 5 / 98 ح 1 ؛ الفقيه : 3 / 113 ح 482 ؛ الاستبصار :
3 / 52 ح 171 ؛ وسائل الشيعة : 12 / 204 ح 7 ؛ تهذيب الاحكام : 6 / 348 ح 980 .
( 3 ) . نك : نظام الحكم ، محمود حلمى .