ساختار ادبى
ما انت فيه : « ما » فاعل « احدث » است . « انت فيه » مبتدا و خبر است و همه جمله ، صله « ما » است .
ابهة : مفعول است .
اياك : مفعول فعل حذف شده است .
شرح و تفسير
( و أشعر قلبك الرّحمة للرّعيّة و المحبّة لهم و اللّطف بهم ) حاكم بايد مردم خود را دوست بدارد ؛ همانگونه كه بايد بين آنها عدالت برقرار كند . حاكمى كه به شيوه محبت و عدالت حكومت مىكند ، محبوب مردم خويش مىگردد . در اين صورت همه امور كشور استوار شده و امنيت و آرامش در همه جا حكمفرما مىشود ؛ چرا كه همه افراد مردم ، خود را سرباز و محافظ زمامدارشان مىشمرند . خداوند در توصيف حكومت پيامبر مىفرمايد : « قطعا براى شما پيامبرى از خودتان آمد كه بر او دشوار است شما در رنج بيفتيد . به [ هدايت ] شما حريص و نسبت به مؤمنان دلسوز مهربان است . » « 1 » زمامدارى كه تنها از راه زور ، فرمان برده مىشود ، در دنيا و آخرت از زيانكاران است .
( فإنّهم صنفان إمّا أخ لك في الدّين و إمّا نظير لك في الخلق ) انسان نبايد به همنوع خود ستم و تجاوز كند و بايد او را همانند خويش بشمرد و او را در برخورد با ستمگران يارى كند ؛ حتى اگر همكيش او نباشد . امام جعفر صادق به شيعيان خود مىفرمايد : « امانت را به صاحبانش بازگردانيد ؛ هرچند از
هامش
( 1 ) .لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌتوبه / 9 : 128 .