شرح و تفسير
امام در اين بخش به حقوق دوستان اشاره مىكند . دوستى را مىتوان به محبت و وفادارى و اعتماد متقابل تعريف كرد « 1 » كه از تناسب و انسجام روحى و روانى افراد نشأت مىگيرد . پيامبر اكرم مىفرمايد : « ارواح آدميان همانند سربازانى هستند كه هريك در كنار كسى قرار مىگيرد كه او را مىشناسد و از كسى كه نمىشناسد ، دور مىشود . » « 2 » لذتهاى زندگى فراوان و ناشمردنى هستند و دوستى ، همه آنها را در خود دارد . هنگامىكه انسان از رازها و دردهاى خود براى دوستش مىگويد ، احساس مىكند كه همه بارها از دوشش برداشته شده است . مهمترين نشانه بر وفادارى و اعتماد به دوست آن است كه شايعات را درباره او نپذيريد و او را بدون دليل و برهان محكم متهم نسازيد . دوستى بين دو نفر هنگامى پديد مىآيد كه صفاتى در هريك پديد آيد كه براى ديگرى ارزشمند و گرانسنگ باشد .
( احمل نفسك من أخيك عند صرمه على الصّلة و عند صدوده على اللّطف ) گاهى ممكن است يكى از دوستانت بپندارد كه تو در حقوق دوستى كاهلى كردهاى و تو را به سبب آن نكوهش كند . در اين موارد بايد اين رفتارش را ناديده
هامش
( 1 ) . نك : مختار الصحاح : 1 / 151 ؛ الغريب ابن سلام : 2 / 247 ؛ النهاية فى غريب الحديث : 2 / 72 ؛ لسان العرب : 10 / 194 .
( 2 ) . « الارواح جنود مجندة ما تعارف منها ائتلف ، و ما تناكر منها اختلف » صحيح مسلم : 4 / 2031 ح 2638 ؛ صحيح بخارى : 3 / 1213 ح 3158 ؛ صحيح ابن حبان : 14 / 42 ح 6168 ؛ المستدرك على الصحيحين : 4 / 466 ح 8296 ؛ سنن ابى داود : 4 / 260 ح 4834 ؛ المعجم الاوسط : 2 / 161 ح 1577 ؛ مجمع الزوائد : 2 / 314 و 8 / 87 ؛ مسند احمد : 2 / 295 ح 7922 ؛ مسند ابى يعلى : 1 / 130 ؛ الفردوس بماثور الخطاب : 1 / 123 ح 423 ؛ تفسير ابن كثير : 3 / 75 .