واژهشناسى
الخرق : در صورت مفتوح بودن خاء به معناى سوراخ و شكاف است و در صورت مكسور بودن به معناى جوان بخشنده و بانزاكت و در صورت مضموم بودن به معناى خشونت و جهالت است . در اينجا معناى سوم مورد نظر است .
المستنصح : كسى كه از او اندرز خواسته شده باشد .
ظنين : متهم .
قعوده : فرود آمدن از پشت شتر .
اللجاج : پافشارى بر خصومت و دشمنى .
ساختار ادبى
تكن : جواب شرط و مجزوم است .
اياك : مفعول براى فعل محذوف و در اصل چنين بوده است : « احذرك » .
ما ذلّ : « ما » از نوع مصدرى است .
رجاء : مفعولله براى « تخاطر » است .
اكثر : به دليل وصف بودن و داشتن وزن فعل ، غير منصرف است .
شرح و تفسير
( قارن أهل الخير ) جان و مال خود را در راه يارى حق و نابودى باطل به كار گير ( تكن منهم ) و در گفتار و كردار از نيكوكاران باش . ( و به اين أهل الشّرّ ) با همه توان خود با بدكاران مبارزه كن . ( تبن عنهم ) اگر از روى راحتطلبى از بدكاران كناره گرفتى و به گوشه محراب پناه بردى ، در اين صورت تو بنا به تعبير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شيطانى گنگ هستى . در روايت ديگر از پيامبر آمده است : « هر