اين بند شامل زيانهاى اخروى نيز باشد ، در اين صورت « رب » به معناى « چه بسيار » و نه « چه اندك » است . از برخى حكيمان نقل شده است : « هيچ سودى در پيروزى و موفقيتى نيست كه زيانى در پى داشته باشد . » « 1 » ( من أكثر أهجر ) سخن گفتن اندازه و مقدارى دارد كه اگر از آن بيشتر شود به گزافهگويى و بيهودهگويى مىانجامد . امام مىفرمايد : « زيادهگو فراوان اشتباه مىكند و آن ، از شرم و حيا مىكاهد . در نتيجه ، پرهيزكارى او نيز اندك خواهد بود و كسى كه پرهيزكارىاش اندك است دلش مرده و آن كس كه دلش مرده باشد ، در آتش جهنّم سقوط خواهد كرد . » « 2 » ( و من تفكّر أبصر ) انديشه وسيله رهايى از تاريكى نادانى به روشنايى و شناخت است و هركس بدون انديشه ، به كارى دست زند ناگزير گرفتار اشتباه مىشود .
درمان كاذب ( 21 - 22 )
« قارن أهل الخير تكن منهم و به اين أهل الشّرّ تبن عنهم بئس الطّعام الحرام و ظلم الضّعيف أفحش الظّلم إذا كان الرّفق خرقا كان الخرق رفقا ربّما كان الدّواء داء و الدّاء دواء و ربّما نصح غير النّاصح و غشّ المستنصح و إيّاك و الاتّكال على المنى فإنّها بضائع النّوكى و العقل حفظ التّجارب و خير ما جرّبت ما وعظك ( 21 ) بادر الفرصة قبل أن تكون غصّة ليس كلّ طالب يصيب و لا كلّ غائب يئوب و من
هامش
( 1 ) . « لا خير فى ظفر يصاب به ضرر » مجمع الامثال : 1 / 3 / 267 .
( 2 ) . « من كثر كلامه كثر خطؤه و من كثر خطؤه قلّ حياؤه و من قلّ حياؤه قلّ ورعه و من قلّ ورعه مات قلبه و من مات قلبه دخل النّار » نهج البلاغه : حكمت 348 .