صلح حسنى و شهادت حسينى
شريف رضى مىگويد كه امام على عليه السّلام اين وصيتنامه را در منطقه « حاضرين » « 1 » در نزديكى صفين و به هنگام حركت براى جنگ با معاويه نوشت . امام حسن عليه السّلام نخستين نواده پيامبر اكرم و فرزند بزرگ امام على عليه السّلام به شمار مىرود . او امام دوم و نفر چهارم در بين اصحاب كسا و يكى از دو سرور بهشتيان است . وى در نيمه ماه رمضان سال سوم هجرى به دنيا آمد و نامش را پيامبر برگزيد و پيش از او هيچكس چنين نامى نداشت . در صحيح بخارى و مسلم آمده است : « پيامبر خدا فرمود : خدايا من او را دوست دارم ؛ پس تو نيز او و دوستانش را دوست بدار . » « 2 » امام حسن پس از پدرش به خلافت رسيد و خلافتش چند ماهى بيش طول نكشيد تا آنكه صلح بين او و معاويه برقرار شد . درباره اين صلح از گذشته تا به امروز فراوان سخن گفته شده است . برخى آن را كارى درست شمرده و برخى ديگر به انتقاد از آن برخواستهاند ؛ بهويژه آنكه معاويه ، شروط صلح را نقض كرد . « 3 »
هامش
( 1 ) . اين واژه به صورت تثنيه خوانده مىشود و منظور از آن مناطق حومه حلب و قنسرين است .
برخى نيز آن را به صورت جمع خواندهاند . نك : شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 16 / 52 .
( 2 ) . « ان رسول اللّه ، قال : اللهم انى احبه فاحبه ، واحب من يحبه » صحيح بخارى : 2 / 188 كتاب اللباس و كتاب البيوع ؛ صحيح مسلم : 2 / 456 باب 18 / 57 و 2421 و 7 / 129 ؛ كنز العمال : 12 / 124 / 34307 ؛ سنن ترمذى : 5 / 327 ح 3859 و باب 110 ح 3873 و 2 / 307 ؛ مسند احمد : 2 / 249 و 5 / 366 و 532 و 6 / 283 ؛ الاصابة : 3 / 78 ؛ تهذيب التهذيب : 2 / 297 ؛ تاريخ دمشق ابن عساكر :
4 / 205 - 207 ؛ الغدير : 7 / 124 ؛ سنن ابن ماجه : 1 / 64 ؛ فضائل الخمسة : 3 / 230 به بعد ؛ فرائد السمطين : 2 / 38 و 40 ترجمة الحسن عليه السلام ؛ اسد الغابة : 5 / 523 .
( 3 ) . امام حسن عليه السّلام به انجام صلح با معاويه ناگزير شد . وى در پيمان صلح ، شروط پنجگانه زير را نهاد : معاويه بر مبناى كتاب خدا و سنت پيامبرش و خلفاى نيكوكار عمل كند ؛ معاويه براى خود