روايت بكير از على عليه السّلام استفاده مىشود كه جايز است تبعيدى به سرزمين مشرك كه در مجاورت سرزمين اسلام قرار دارد ، « 1 » تبعيد گردد يا جايز نيست ، به علت اينكه اين كار از مصاديق تعرّب بعد از هجرت است . « 2 »
آيا انتخاب محل تبعيد به دست تبعيدى است - چنانكه علامه حلى ، فاضل هندى و گلپايگانى « 3 » گفتهاند - يا به دست حاكم شرع است - چنان كه نظر امام خمينى ، سبزوارى و فاضل لنكرانى « 4 » و بهوتى - از علماى عامه است - گرچه دليل خاصى در اين زمينه وجود ندارد ؟ « 5 »
آيا تبعيدى مىتواند از محلى به محل ديگر غير از وطن خودش انتقال يابد ؟
برخى از علماى شيعه مانند گلپايگانى گفتهاند : « 6 » اختيار فقط به دست حاكم شرع است و تبعيدى نمىتواند به جاى ديگر برود .
ممكن است گفته شود جايز است تبعيدى محل تبعيد خود را عوض كند ، زيرا تا زمانى كه حاكم شرع اقامت در شهر خاصى را الزامى نكرده است ، هيچ خصوصيتى در محل تبعيد نيست .
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 394 .
( 2 ) - الدرّ المنضود ، ج 1 ، ص 319 .
( 3 ) - قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 255 ؛ كشف اللثام ، ج 2 ، ص 224 ؛ الدرّ المنضود ، ج 1 ، ص 222 .
( 4 ) - تحرير الوسيلة ، ج 2 ، ص 418 ؛ مهذب الاحكام ، ج 27 ، ص 336 ؛ تفصيل الشريعة ، ص 138 .
( 5 ) - شرح منتهى الارادات ، ج 3 ، ص 344 .
( 6 ) - الدرّ المنضود ، ج 1 ، ص 322 .