برخى ديگر معتقدند تبعيد در همهء موارد ، از باب تعزير است ؛ « 1 » چنان كه برخى از علماى اهل سنت معتقدند تبعيد از مصاديق تعزير است و حاكم شرع مىتواند آن را اعمال كند . « 2 »
مكان تبعيد
از امورى كه در آن بحث مىشود يا لازم است بحث شود تعيين مكان تبعيدى است . آيا كافى است به كمتر از مسافت شرعى تبعيد شود و يا لازم است به بيشتر از حدّ مسافت شرعى تبعيد شود ؟ و يا اينكه همان صدق سفر كفايت مىكند ؟
نص خاصى دربارهء مكان تبعيد وجود ندارد ، جز روايتى كه بنابرآن امام باقر عليه السّلام فرمود : امير المؤمنين عليه السّلام هرگاه مىخواست مسلمانى را تبعيد كند ، او را به نزديكترين سرزمين مشركان نسبت به سرزمين اسلام ، تبعيد مىكرد كه [ در آن زمان ] ديلم نزديكترين سرزمين شرك محسوب مىشد . « 3 » شيخ طوسى مىگويد : مكان تبعيد ، بستگى به نظر امام دارد ؛ زيرا در شرع ، مكان خاصى براى آن مشخص نشده است . « 4 »
آيا جايز است مسلمان به سرزمين مشركان تبعيد شود - چنانكه در
هامش
( 1 ) - دراسات فى ولاية الفقيه ، ج 2 ، ص 326 .
( 2 ) - الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 5 ، ص 400 ؛ التاج الجامع للاصول ، ج 3 ، ص 32 ؛ معالم القربة ، ص 285 .
( 3 ) - التهذيب ، ج 10 ، ص 37 .
( 4 ) - المبسوط ، ج 8 ، ص 1 .