( 1 ) گفت : تو او را فاسد كردهاى خودت هم او را نجات ده . . . پس ، ابو بكر بلال را گرفت و آزاد كرد » ( آفرينش و تاريخ ، 5 ، 106 ) . . . و [ بلال ] از مالك خود اميّة بن خلف تعذيب بسيار كشيده . در آن اثنا روزى ابو بكر صدّيق به سر وقت اميّه و بلال رسيده از اميّه درخواست نمود كه دست از ايذاى او باز دارند و . . . ابو بكر او را آزاده كرد ؛ ( حبيب السّير ، 1 ، 474 ) .
89 ) سهيل بن عمرو بن حارث : سهيل بن عمرو بن عبد شمس از بنى عامر از لؤىّ خطيب قريشى و يكى از بزرگان دورهء جاهليّت بود . در جنگ بدر اسير شد و اسلام آورد . نخست به مكّه سپس در مدينه سكونت اختيار كرد ، و در سال هجده هجرى وفات يافت ؛ ( اعلام زركلى ) .
90 ) أبو الأعور السلمى : عمرو بن سفيان از سرداران معاويه بود . او از قبيلهء نيرومند سليم بود و از همين روى سلمى خوانده مىشد . مادرش نصرانى بود و پدرش در جنگ احد در صفوف قريش جنگيد . أبو الأعور ، در فتح مصر براى معاويه ، عمرو بن عاص را يارى كرد و فرماندهى چندين لشكركشى دريايى را عهدهدار بود و نيز نشان داد كه مردى سياستمدار و مدبّر است . وقايعنگاران عرب أبو الأعور را به مناسبت خدمات گوناگونش در صف همدستان عمدهء معاويه كه شيعه يا بطانه او را تشكيل مىدادند به شمار آوردهاند . وى پيش از پايان خلافت معاويه از صحنهء سياست كناره گرفت ؛ ( دانشنامهء ايران و اسلام ، 7 ، 940 ) .
91 ) ضحّاك بن قيس الفهرى : مكنّى به ابو انيس يا ابو اميّه . از جماهير بنى محارب بن فهر بن مالك است . هيثم بن عدى گويد چون زياد درگذشت ، معاويه ضحّاك را عامل كوفه كرد . وى هنگامى كه به شهر درآمد گور زياد بپرسيد و بدانجا شد و بر مزار وى اين ابيات كه حارثة بن بدر در رثاى او سروده بود بخواند :
أبا المغيرة و الدنيا مفجعة * و إنّ من غرّت الدنيا لمغرور [ 20 ]
92 ) حبيب بن مسلمة الفهرى : مكنّى به أبو عبد الرّحمان فهرى . وى از حجاز به شام آمد . اهل شام ( طرفداران بنى اميّه ) او را صحابى شمرند ، و اهل مدينه منكر آنند . او را حبيب الروم مىگفتند ؛ چه با روميان بسيار جنگيده است . چون عثمان در خانهء خود محاصره شد ، معاويه حبيب را به يارى او فرستاد و ليكن او دير رسيد و چون به وادى القرى رسيد خبر كشته شدن عثمان را شنيد . وى در جنگهاى صفين با معاويه بود و به سال چهل و دو وفات يافت ؛ ( دهخدا ) .
93 ) جبلة الأيهم الغسّانى : وى آخرين تن از پادشاهان غسّانى است . او قسمتى از عمر خود را در جاهليّت گذرانيده و پس از ظهور اسلام در زمان خليفهء دوّم به مكّه آمد و اسلام آورد .
سپس مرتد شد و از مكّه به شام و از آنجا به قسطنطنيّه فرار كرد و به هرقل پادشاه روم پناهنده شد و در همانجا مىزيست تا درگذشت ؛ ( دهخدا ) .
هامش
[ ( 20 ) ] براى بقيهء ابيات رك : دهخدا .