( 1 )
فصل پنجم توضيحات و تعليقات فصل « بعد از شهادت على ( ع ) »
603 ) اين قيس بن سعد نخستين كسى است كه با امام حسن ( ع ) بيعت كرد و او را على ( ع ) بر مقدّمهء سپاه عراق كه مىبايد سوى آذربايجان و نواحى آن رود گماشته بود ، ولى قيس پيوسته از حركت تعلّل مىكرد تا على ( ع ) شهيد شد و مردم عراق بر امام حسن ( ع ) بيعت كردند . ؛ ( كامل ، 7 ، 2713 ) .
604 ) عبد اللّه بن حارث بن نوفل : ابن حارث بن . . . هاشمى القرشي ، از اشراف قوم خويش و مردى پرهيزكار و ظاهر الصلاح بود . ابن زبير وى را ولايت بصره داد و چون فتنهء ابن أشعث پديد آمد ، به عمّان گريخت و به سال 84 ه ق بدانجا درگذشت ؛ ( اعلام زركلى ، 1 ، 551 به نقل دهخدا ) .
605 ) دينورى در شرايط صلح امام حسن ( ع ) و معاويه ، خراج اهواز و ساليانه دو هزار هزار درهم براى امام حسين ( ع ) را هم اضافه مىكند ؛ ( اخبار الطوّال ، 241 ) . و ابن اثير اضافه مىكند كه « . . . حسن از معاويه خواسته بود كه هر چه در بيت المال كوفه موجود باشد به او واگذار كند كه مبلغ آن پنج هزار هزار بود و . . . » ( كامل ، 4 ، 246 ) . ولى داستان اين است كه معاويه از هر حيث شيعه على را تعقيب مىكرد و عناصر متحرك و تنها افراد تسليمنشدهء جامعهء آن روز را از همهء حقوق محروم كرده بود . امام به خاطر نگهداشت اينان و خانوادههايشان تا مبادا دچار سقوط اقتصادى شوند و در نتيجه دچار سقوط فكرى و مرامى ، و هم به خاطر رسيدگى به خانوادههاى سربازان اسلام كه در جنگهاى داخلى كشته شده بودند ، در پيمان صلح شرط كرد كه خراج دارابگرد را به او واگذارد ، ليكن معاويه بدين شرط هم عمل نكرد . [ 1 ]
606 ) ولى نحوهء امان گرفتن قيس بن سعد در ديگر كتب تاريخى به شكل ديگرى است « . . . و
هامش
[ ( 1 ) ] جهت كسب اطلاع بيشتر رك : اسلام در ايران ، بخش توضيحات ، 438 .