( 1 ) شروع مخالفت طلحه و زبير و ديگر دنياپرستان با على ( ع ) به علّت تقسيم مساوى بيت المال مسلمين . [ 5 ]
410 ) يعلى بن منيه : يعلى بن اميّة بن أبى عبيده تميمى حنظلى معروف به يعلى بن منيه ، چون مادرش منيه دختر غزوان و خواهر عتبة بن غزوان است ؛ ( اسد الغابه ) . . . از صحابه بود .
در فتح مكّه اسلام آورد و در غزوات طائف ، حنين ، و تبوك در خدمت حضرت شركت داشت . از طرف سه خليفهء اوّل به ترتيب به امارت حلوان ، نجران ، و يمن منصوب شد . پس از قتل عثمان به طلحه و زبير پيوست و گويند در جنگ صفّين با على ( ع ) بود . 28 حديث از او روايت شده ولى بخارى و مسلم بر سه حديث از او اتّفاق دارند . يعلى به سال 37 ق درگذشت ؛ ( اعلام زركلى به نقل دهخدا ) .
411 ) امّ سلمه : هند مكناة به امّ سلمه دختر أبى اميّه حذيفة بن مغيره بن . . . مخزومى امّ المؤمنين .
از زنان پيغمبر اسلام و از زنان بزرگ صدر اسلام به شمار مىرفت . نخست وى زن ابو سلمة بن عبد الأسد مخزومى بود . پس از وفات أبو سلمه ، در سال دوّم يا چهارم هجرى ، به ازدواج پيغمبر ( ص ) درآمد و جزو مهاجران حبشه و مدينه بود . احاديثى از او نقل شده ؛ ( ريحانة الأدب ، 6 ، 222 ) .
412 ) عمر بن أبى سلمه : . . . وى در سال دوّم هجرت در سرزمين حبشه به دنيا آمد و در مدينه در سال 83 هجرى در زمان حكومت عبد الملك مروان از دنيا رفت ، . . . اين شخص از طرف على ( ع ) فرماندار بحرين و فارس بوده است . اين همان شخص است كه به هنگام غذا بر پيامبر وارد شد ، پيامبر به او فرمود : پسرم ! نزديك بيا ، نام خدا را ببر ؛ با دست راست غذا بخور ؛ و از آنچه در پيش روى تو است ، ميل كن ؛ ( اسد الغابه ، 4 ، 79 ، به نقل ترجمهء گويا و . . . ) . روزى كه امام ( ع ) عازم جنگ صفّين بود ، او را از امارت بحرين عزل و نعمان بن عجلان زرقىّ را جانشين او فرمود ؛ ( شرح فيض الإسلام ، نامهء 42 ، 960 ) .
413 ) جهينه : قبيلهاى است ؛ ( منتهى الارب ) . قبيلهء دوّم از قضاعه و از بنو جهينة بن زيد بن . . .
قضاعه و آن قبيلهاى است بسيار بزرگ و نسبت بدان جهنىّ است ؛ ( صبح الأعشى به نقل دهخدا ) .
414 ) خريبه : كه صورت مصغّر خربه است ، موضعى است در بصره . . . و حمزه گفته است كه بصره در سال 14 هجرى در كنار بيابان تا مدينهء عتيقه از شهرهاى فارس بنا گرديده به نام وهشتاباذ اردشير كه آن را مثنّى بن حارثة الشّيبانىّ در اثر حملات خود از بين برد و همين كه عرب به بصره وارد شد ، آن را الخريبه ناميدند . در كنار آن واقعهء جمل بين على ( ع ) و عايشه رخ داده است . . . ؛ ( معجم البلدان ، 2 ، 363 ) .
415 ) در شرح ابن ابى الحديد آمده كه . . . چون خبر دستگيرى و اذيت عثمان بن حنيف به حكيم بن جبله رسيد ، او با سيصد نفر از طايفهء عبد القيس به جنگ طلحه و زبير آمدند .
هامش
[ ( 5 ) ] رك : ناسخ التواريخ ، 3 ، 6 - 7 ، 11 .