( 1 ) چه جواب مىدهد نقل مىكند كه : « على ( ع ) گفت : آرى [ شنيدهام ] » [ 8 ] 342 ) ربذه : . . . از قراى آن [ مدينه ] است ربذه ، و قبر ابو ذرّ غفارى در آنجاست . موضعى است در طول سز - ل [ 67 درجه و 30 دقيقه ] و عرض آن كد - ى [ 24 درجه و 10 دقيقه ] .
343 ) نظر يعقوبى اين است كه خود ابو ذرّ ربذه را جهت تبعيد انتخاب نكرد ؛ چه . . . عثمان گفت : به خدا سوگند بايد از مدينه بيرون روى . گفت : به سوى مكّه . گفت : نه . گفت :
پس به كوفه . گفت : نه ؛ ليكن به ربذهاى كه از آن بيرون آمدهاى تا همانجا بميرى .
اى مروان . . . ؛ ( تاريخ يعقوبى ، 1 ، 67 ) . و مسعودى در مروج الذهب داستان ديگرى راجع به تبعيد أبو ذرّ به ربذه آورده . [ 9 ]
344 ) مقداد بن أسود : مقداد بن عمرو بن أسود از اصحاب پيغمبر ( ص ) و يكى از هفت نفرى است كه نخستين بار اسلام آوردند ، و در حديث است ؛
إنّ اللّه عزّ و جلّ امرنى بحب أربعة و اخبرنى انه يحبّهم : على و المقداد و أبو ذرّ و سلمان .
مقداد در عصر جاهليّت در حضرموت بود . . . وى در غزوهء بدر و جز آن شركت داشت . در سال 33 هجرى در نزديكى مدينه وفات يافت و در مدينه مدفون شد . در صحيحين 48 حديث از وى نقل شده است .
مقداد همراه سلمان فارسى ، ابو ذرّ ، و عمّار ياسر از اوّلين كسانى هستند كه به شيعهء على ( ع ) معروف شدهاند ؛ ( زركلى به نقل دهخدا ) .
345 ) امّ ذرّ : كنيهء زن أبو ذرّ غفارى است كه از اصحاب حضرت رسول ( ص ) بود ؛ ( دهخدا ) .
346 ) صعصعة بن صوحان . . . : صعصعه از اصحاب امير المؤمنين على ( ع ) و از عارفين بحقّ آن جناب و از بزرگان اهل ايمان است و چندان فصيح و بليغ بود كه امير المؤمنين او را خطيب شحشح گفت و به مهارت در خطب و فصاحت در لسان ثنا فرمود و به قلت مؤنه و كثرت معونه بستود . شبى كه جنازهء على ( ع ) را از كوفه به نجف بردند ، صعصعه از جملهء مشيّعين بود و چون از كار دفن فارغ شدند وى مشتى از خاك قبر برگرفت و بر سر خود ريخت و گفت : پدر و مادرم فداى تو باد ، مولد تو پاكيزه و صبر تو قوى و جهاد تو عظيم بود و بدانچه آرزو داشتى ، رسيدى . . . ؛ ( مفاتيح الجنان ، 540 ) . . . وى از سادات عبد القيس و مردى عاقل بود و در جنگ صفّين حضور داشت . مغيره به امر معاويه او را از كوفه بر جزيره يا به بحرين تبعيد كرد و وى آنجا درگذشت ؛ ( معين ) . . . صعصعه را مسجدى است نزديك مسجد سهله در ظاهر نجف كه بدين نام [ مسجد صعصعه ] مشهور و در آن نماز و دعايى مخصوص خوانده مىشود ؛ ( دهخدا ) .
347 ) مغيرة بن أخنس . . . : . . . بن شريف الثقفى صحابى پيغمبر ( ص ) و شاعر بود و در يوم الدار با عثمان بن عفّان كشته شد ؛ ( اعلام زركلى به نقل دهخدا ) .
348 ) در مورد شرابخوارى وليد بن عقبه و اداى نماز جماعت در حالت مستى ، مسعودى گويد ، . . . وليد با نديمان و نغمهگران خود از اوّل شب تا صبح شراب نوشيده بود و چون مؤذّنان
هامش
[ ( 8 ) ] رك : تاريخ يعقوبى ، 1 ، 67 .
[ ( 9 ) ] رك : مروج الذهب ، 1 ، 697 ، 698 .