است چون از ( طينت ) ما خلق شده است .
سپس اين آيه را تلاوت فرمود : * ( كَلَّا إِنَّ كِتابَ الأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ كِتابٌ مَرْقُومٌ يَشْهَدُه الْمُقَرَّبُونَ ) * ، چنان نيست كه كافران و منافقان ميپندارند ( بلكه ) نامه اعمال نيكوكاران ( با خودشان ) در بهشت عليّون خواهند بود و چه ميدانى تو ( اى كافر و منافق ) كه كتاب عليّون چيست ، كتابيست ( كه بقلم قدرت حق ) نوشته شده ( كه نيكوكاران را ببهشت عليّون برند و فقط ) در آن مكان و آن مقام خواهند رسيد مقربان درگاه خداوند .
13 - حديث كرد ما را . . . از حضرت سجاد عليه السّلام كه ميفرمود : خداوند تبارك و تعالى خلق فرمود قلوب و بدنهاى انبياء را از طينت عليّين « 1 » و خلق فرمود قلوب مؤمنين را از طينت عليين و بدنهاى ايشان را از طينتى پستتر ، و خلق نمود قلوب و بدنهاى كفار را از طينت سجين و هر دو طينت را به يكديگر مخلوط نمود ، و بواسطه همين ( مخلوط شدن ) است كه از مؤمن كافر متولد مىشود و از كافر مؤمن متولد مىگردد ، و براى همين است كه مؤمن گناه مىكند و كافر عمل نيكوئى انجام ميدهد ، و ليكن قلوب مؤمنين ( روى مبناى : كل شىء يرجع الى اصله ) ميل ميكنند به آنچه كه از آن آفريده شدهاند ، و قلوب كفار روى مىآورند به آنچه كه از آن خلق شدهاند 14 - حديث كردند ما را . . . از حضرت صادق عليه السّلام كه ميفرمود : خداى
هامش
« 1 » عليين يا جمع علىّ و يا مفرد است و معرب مىشود بحروف و حركت ، و ببهشت و آسمان هفتم و ملائكه حفظه كه أعمال بندگان صالح را بالا مىبرند گفته مىشود و گفته شده كه لوحيست از زبرجد سبز كه در زير عرش آويزان است و اعمال بندگان در آن ثبت ميگردد .
و اخبار طينت و امثال آن از متشابهات و معضلات اخبار خاندان عصمت است و آنچه كه بر ما لازم است همان تصديق بمضامين آنها است على وجه الاجمال و ميبايد علم تفصيلى اين گونه اخبار را بائمه عليهم السّلام واگذار كرد چون عقول غير ايشان از ادراك كنه و حقيقت آن عاجز است .