خير خود را كوچك و ناچيز و اندك بشمارد ، و كارها ( و كمكها ) ى ديگران را بسيار و بزرگ بشمارد ، و ملول نشود و زجر ندهد حاجتمندانى كه به او مراجعه مينمايند ( اگر سائلست به او چيزى بدهد و يا به زبان خوشى و عذرخواهى او را رد نمايد و اگر براى كارى باشد كه از دست او ساخته مىشود انجام دهد و يا سرگردان و متحير ننمايد ) و خسته و ملول نشود از تحصيل علم ( يا ملول و گرفته خاطر ننمايد كسى را كه تحصيل علم مينمايد ) در مدت عمرش ، و فقر و نادارى را ( كه دينش سالم باشد ) دوستتر بدارد از ثروت ( كه او را بوادى ضلالت و گناه بكشاند ) ، و گمنامى را دوستتر از شهرت و عزت ( دنيائى ) بدارد ، و نصيب و بهرهء او از دنيا فقط به اندازه مخارجش باشد ( كه زياده از مخارج خود نخواهد و حريص به دنيا نباشد ) ، و هر كس را ببيند گويد او از من بهتر و پرهيزكارتر و با تقواتر است ( جز آن كسانى كه متجاهر بفسق باشند و علنا و آشكارا مرتكب گناه شوند ) .
جز اين نيست كه مردم بر دو قسمند يك قسم آن كسانى هستند كه واقعا از او بهتر و پرهيزكارترند ، و ديگر آن كسانى كه از او بدتر و پستترند ، پس ( مؤمن حقيقى آن كسى است كه ) هر گاه كسى را ببيند كه از او بهتر و با تقواتر است تواضع نمايد براى او ( و پيروى او كند و براهى كه او رفته برود ) تا خود را به او برساند ، و چون كسى را ببيند كه از او بدتر و پستتر است بگويد ممكن است صفات خوب او پنهان گرديده و صفات بدش آشكار شده و شايد عاقبت بخير باشد ( چون در تاريخ افراد زيادى نشان ميدهد كه در اوايل عمر بسيار بد بودهاند و ليكن عاقبت بخير گرديدند و بدرجات و مقامات عاليه نائل شدند ) .
و هر گاه مردى اين چنين باشد و اين صفات در او يافت گردد بمقام بلند و ارجمند رسيده و ميتوان گفت كه بزرگ اهل زمان خود مىباشد .
12 - حديث كرد ما را . . . از حضرت باقر عليه السّلام كه ميفرمود خداوند آفريد ما را از ( طينت ) ( أعلى عليّين ) ، و آفريد قلوب شيعيان ما را از آنچه كه ما را آفريده بود و بدنهاى ايشان را از ( طينتى ) پستتر از آن ، پس قلوب ايشان مايل بسوى ما
علل الشرايع ( فارسي ) — صفحة 251
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٢٥١