برخورد كند و ) بمصيبتى گرفتار شود ( آنقدر فزع و جزع مينمايد تا ) جزع و بيطاقتى او را رسوا كند ، و اگر اموالى به دستش آيد ( و ثروتمند شود ) بسبب داشتن ثروت طغيان و سرپيچى ( از اطاعت خدا ) مىكند ، و اگر فقير ( و بىبضاعت ) شود بدفع و رفع فقر ميكوشد ( و توجهى به خدا نمينمايد ) و اگر گرسنه شود ضعيف مىشود و سست و ناتوانش ميگرداند و اگر غذائى بدست بياورد آنقدر مىخورد كه ديگر نتواند نفس بكشد ؟ ! .
پس در هر چه ( از واجبات و مستحبات ) انسان تقصير و كوتاهى كند ضررش را خواهد ديد ، و در هر چه افراط و زياده روى نمايد بفساد خواهد افتاد ( بنا بر اين وظيفه همه است كه ميانه روى را در زندگى از دست ندهند چنان كه فرمودهاند :
خير الامور اوسطها ، بهترين كارها و رفتارها و گفتارها ميانه روى در آنها است ) .
8 - حديث كرد ما را . . . از حضرت صادق عليه السّلام كه ميفرمود به مردى : بدان اى فلانى كه قلب در بدن بمنزله امام است در بين مردم كه واجبست اطاعت كنند مردم او را ( كه اگر فرمان امام خود را نبرند به خود ضرر وارد نمودهاند ) .
آيا نميبينى كه جميع جوارح جسد « 1 » أعوان و لشكر هستند براى قلب و اموراتشان وابستهء بقلبست ( كه هر حادثه اى براى آنها پيش آيد فورا بقلب مراجعه مينمايند ) مانند دو گوش ( در شنيدن و وارد شدن حيوانات و يا چيزهاى موذيه در او ) و دو چشم ( در ديدن و دخول اشياء مضره در او ) و بينى ( در بوئيدن بوها و تشخيص دادن بوى بد از خوب ، و اين دستگاه لابراتوار بزرگيست كه خداوند قرار داده براى فهم غذا و آشاميدنيهاى موافق و يا مخالف با بدن ) و دهان ( و اين نيز دستگاه لابراتوار عجيبى است براى فهم و طعم و مزه غذا و غيره ) و دو دست و دو پا و فرج كه همه مطيع و فرمانبردار
هامش
« 1 » جسد عبارتست از هيكل كالبدى بدن بدون روح ، و در قرآن هم به همين معنى استعمال شده چنان كه در باره انبياء ميفرمايد : * ( وَما جَعَلْناهُمْ جَسَداً لا يَأْكُلُونَ الطَّعامَ
و جسم عبارت است از كالبد بدن انسان با روح ، و در روايت فوق كه حضرت صادق عليه السّلام جسد را عنوان فرموده شايد مراد آن حضرت اين بوده كه مردم اگر بدون امام باشند همانند جسد بىجان خواهند بود .